بِسْمِ اللهِ الـرَّحْمَنِ الـرَّحِيـم
الـــــسَّـــــلاَمُ عَـــــلَـــــى
مَهْدِيِّ الْأمَمِ وَ جَامِعِ الْكَلِم
چگونگی تحمل پدر و مادر بداخلاق
سلام.
سؤال:
پدر ومادری دارم که همش در حال فحش دادن واذیت کردن هستند هرکاری براشون انجام بدیم میگن وظایفتان هست وشروع به داد زدن میکنن هر کاری میکنم بازم دعوام میکنن
البته من ازدواج کردم اما دو تا خواهر مجرد دارم که خیلی تو اذیت هستن هر کاری میکنن بازم بابام بهشون میگه برای من کاری نکردید نمیدونن چکار کنن حرف نمیزنن دعواشون میکنه حرف میزنن بازم دعواشون میکنه
حتی به روانشناس هم که مراجعه میکنیم هنگ میکنن میگن نمیدونیم باید چکار کنید فقط شروع میکنن به ما قرص میدن
واقعا دیونه ام کردن. الان واقعا نمیدونم میتونم دیگه حرفشونو گوش ندم ومستقیم بگم به من مربوط نمیشه
پاسخ:
علیکم السلام و رحمةالله
بزرگوار. رنجنامه شما را مطالعه کردم و برایتان متأثّر شدم.
واقعاً شرححال سختی است. شما خواهر گرامی و خواهران مجردتان در شرایطی هستید که از آن به «فرسودگی عاطفی» تعبیر میشود. جایی که هرچه محبت میکاری، تندی و ناسپاسی درو میکنی.
در پاسخ به شما، باید با ظرافت میان «حفظ حدود شرعی» و «حفظ سلامت روان» جمع کرد.
نکاتی را خدمتتان عرض میکنم که میتواند راهکارتان باشد:
{} تفکیک «اطاعت» از «احسان»از نظر شرعی، ما دو دستور داریم: *اطاعت و احسان.
- اطاعت:
فرزند ملزم نیست در هر چیزی (مثل دخالت در زندگی شخصی بعد از ازدواج یا کارهای غیرمنطقی) از والدین اطاعت کند، مگر در مواردی که نافرمانی باعث آزار شدید (عقوق) والدین شود.
- احسان:
اما «احسان» (خوشرفتاری و رسیدگی) حتی در مقابل والدین بدزبان هم ساقط نمیشود.
شما میتوانند در مقابل درخواستهای غیرمنطقی یا دخالتهای پدر، «نه» محترمانه بگویند یا سکوت کنند (یعنی لزومی ندارد هرچه میگویند گوش کنند)، اما نباید تندی کنید یا رابطه تان را کاملاً قطع کنید.
{} تکنیک «دیوار شیشهای» (مدیریت روانی)
بزرگوار:
- پدر و مادری که با همه اینطور برخورد میکنند، احتمالاً دچار نوعی اختلال شخصیت یا گرههای روانی قدیمی هستند.
- شما نباید حرفهای پدر را به عنوان «حقیقت» بپذیرید. وقتی پدر میگوید «شما هیچ کاری نکردید»، این حرف واقعیت ندارد، بلکه بازتابِ درونِ ناآرامِ پدر است. پس نباید بگذارند این حرفها روی عزتنفسشان اثر بگذارد.
{} استراتژی «فاصله امن»
چون شما ازدواج کردهاید، بهترین کار ایجاد یک «فاصله بهینه» است:
- تعداد دفعات تماس و دیدار را طوری تنظیم کنید که نه قطع رابطه شود و نه آنقدر زیاد باشد که هر بار با روحیه داغون برگردید.
- وقتی دعوا شروع میشود، به جای بحث و دفاع از خود (که بنزین روی آتش است)، بحث را کوتاه کنید و با یک بهانه محترمانه محیط را ترک کنید و بگوئید: «پدر جان، الان حس میکنم هردومون ناراحتیم، اجازه بدید بعداً صحبت کنیم.»
{} برای خواهران مجرد داخل خانه
شرایط آنها سختتر است چون راه فرار ندارند. به آنها پیشنهاد دهید:
- پذیرش واقعیت:
آنها باید بپذیرند که پدر «بیمار عاطفی» هستند. از یک آدم بیمار نباید توقع رفتار سالم داشت اما درسته که شما خواهر هستید اماولی برای خواهران مادری کنید و به آنها آرامش دهید.
- پناهگاه درونی:
سرگرم شدن به تحصیل، هنر، کار یا فعالیتهای خارج از خانه (در حد توان) باعث میشود کمتر در معرض ترکشهای کلامی پدر باشند.
{} نگاه معنوی (صبر بر بداخلاقی)
دخترم در منظومه اخلاق اسلامی، حقوق والدین آنقدر بلندمرتبه است که حتی بداخلاقی آنها نیز مجوزی برای تندی فرزند محسوب نمیشود. در این زمینه، دو روایت بسیار دقیق و کاربردی تقدیم حضورتان میکنم:
حدیث اول:
صبر بر نگاه تند و غضبآلود امام صادق (علیهالسلام) در روایتی تکاندهنده درباره کمترین درجه بیاحترامی که باعث عدم قبولی اعمال میشود، میفرمایند:
{} «مَنْ نَظَرَ إِلَى أَبَوَيْهِ نَظَرَ مَاقِتٍ وَ هُمَا ظَالِمَانِ لَهُ، لَمْ يَقْبَلِ اللَّهُ لَهُ صَلَاةً.»
کسی که به پدر و مادر خود به دیده خشم و غضب نگاه کند، در حالی که آن دو (واقعاً) به او ظلم کردهاند، خداوند هیچ نمازی را از او قبول نمیکند.
کافی، جلد ۲، صفحه ۳۴۹
نکته تربیتی:
این حدیث به وضوح میگوید حتی اگر پدر یا مادر در حق فرزند ظلم کنند و بداخلاق باشند، فرزند حق ندارد با نگاهی آمیخته به کینه و خشم (که نشانه بیاحترامی است) به آنها بنگرد. این یعنی «صبر بر ظلم والدین» پاداش عظیمی دارد و برعکس، تندی با آنها مانع قبولی طاعات است.
{} پاسخ نرم در برابر تندی پدر
در روایتی از آقا امام صادق (علیهالسلام) درباره تفسیر آیه «و قُل لَهُما قَولاً کَریماً» (با آنها بزرگوارانه سخن بگو) آمده است که ایشان فرمودند:
إِنْ ضَرَبَاكَ فَقُلْ لَهُمَا: غَفَرَ اللَّهُ لَكُمَا، فَذَلِكَ مِنْكَ قَوْلٌ كَرِيمٌ.»
اگر (پدر و مادر) تو را کتک زدند (و تندی کردند)، تو به آنها بگو: «خداوند شما را بیامرزد»؛ این همان «سخن کریمانه و بزرگوارانه» است.
کافی، جلد ۲، صفحه ۱۵۸
یک توصیه اخلاقی برای شما دخترم:
طبق این روایات، صبر کردن بر بداخلاقی پدر، یک «عبادتِ خاموش» است.
وقتی پدر تندی میکند و شما سکوت میکنید یا با مهربانی پاسخ میدهید، در واقع دارید با خدا معامله میکنید. در روایات آمده است که «خوشرفتاری با والدینِ تندخو، کفاره گناهان بزرگ است.»
البته همانطور که قبلاً عرض شد، این صبر به معنای پذیرشِ آسیبهای جسمی یا روانی شدید نیست؛ شما میتوانید با حفظ احترام، فاصله فیزیکی یا کلامی ایجاد کنید تا کمتر در معرضِ دعوا باشید، اما نباید رشته «محبت و حرمت» را پاره کنید.
امیدوارم کلمات نورانی ائمه اطهار (علیهم السلام)، آرامبخش قلب شما و دو خواهرتان باشد.
و امیدوارم با تدبیر شما، آرامش به زندگی دو خواهرتان نیز بازگردد. خداوند صبر و اجر جزیل به شما عطا فرماید.
تاریخ بارگزاری: یکشنبه, ۹ فروردین ۱۴۰۵
تاریخ به روزرسانی: شنبه, ۱۵ فروردین ۱۴۰۵