{۴۷۴} حکم شرعی سقط جنین دو هفته ای-مطالب روزانه

بِسْمِ اللهِ الـرَّحْمَنِ الـرَّحِيـم

الـــــسَّـــــلاَمُ عَـــــلَـــــى

مَهْدِيِّ الْأمَمِ وَ جَامِعِ الْكَلِم

حکم شرعی سقط جنین دو هفته ای

سؤال شرعی وارده:

خانمی بدون اینکه شوهرش در جریان باشد دوبار جنین خودش رو سقط کرده و میگوید جنین حدود دو هفته بوده یعنی دو هفته از عمر جنین گذشته و ساقطش کرده حالا آیا دیه باید بده آیا کفاره باید بده چکار باید بکنه البته از گناهش هم توبه و استغفار کرده ولی به هر حال نگران هست.

پاسخ به این سؤال:

پرداختن به این موضوع بسیار حیاتی است، چرا که متأسفانه گاهی برخی به بهانه:

{۱} «ترس از فقر و نداری»

{۲} یا «سختیِ تربیت»،

به جای «ایمان داشتن به رزاقیت الهی» سقط جنین میکنند.

در حالی که سقط جنین در فرهنگ اسلامی و پزشکی، نه تنها یک راه حل نیست، بلکه آغازگر بحران‌های عدیده و عمیق جسمی، روحی و معنوی در زندگی است.

برخی از عوارض سقط جنین:

{۱} عوارض معنوی و روایی (هشدار دین).

در نگاه دین، جنین یک موجود زنده و هدیه‌ای الهی است. سقط آن، مصداق «قتل نفس» (در مرتبه خود) محسوب می‌شود.

ناسپاسی از رزق الهی:

خداوند در قرآن کریم صراحتاً می‌فرماید:

«وَلَا تَقْتُلُوا أَوْلَادَکُمْ خَشْیَةَ إِمْلَاقٍ نَحْنُ نَرْزُقُهُمْ وَإِیَّاکُمْ»

فرزندان خود را از ترس فقر نکشید، ما به آن‌ها و به شما روزی می‌دهیم.

سوره اسراء آیه ۳۱م.

این آیه نشان می‌دهد که فقر، بهانه‌ی پذیرفته‌ای نزد خدا نیست.

موجب قساوت قلب:

در روایات آمده است که انجام گناهان کبیره (مانند سقط) باعث تاریکی روح و قساوت قلب می‌شود، به طوری که برکت از زندگی انسان می‌رود.

موجب دیه و عذاب اخروی:

همان‌طور که در پیام قبل بیان شد، سقط جنین دیه سنگینی دارد که بر ذمه مسبب آن (مادر یا پدر یا پزشک) باقی می‌ماند و حق‌ّالناسی است که تا ادا نشود، گریبان‌گیر انسان است.

{۲} عوارض جسمی برای مادر (هشدار پزشکی)

بسیاری از خانم‌ها تصور می‌کنند سقط یک عمل ساده است، اما عوارض آن گاهی تا پایان عمر باقی می‌ماند:

نازایی ثانویه:

یکی از شایع‌ترین عوارض سقط (به‌ویژه سقط‌های غیرقانونی و زیرزمینی)، چسبندگی رحم و آسیب به لوله‌های فالوپ است که باعث می‌شود فرد دیگر و هرگز نتواند باردار شود.

بقایای جنین و عفونت:

باقی ماندن تکه‌ای از جفت یا جنین باعث عفونت‌های شدید خون (سپسیس) می‌شود که می‌تواند منجر به مرگ مادر یا برداشتن کامل رحم (هیسترکتومی) گردد.

خونریزی‌های شدید:

که منجر به کم‌خونی‌های مزمن و ضعف بدنی طولانی‌مدت می‌شود.

سرطان‌های زنانه:

برخی مطالعات پزشکی نشان داده‌اند که به هم خوردن ناگهانی تعادل هورمونی بدن (که با سقط رخ می‌دهد)، ریسک برخی سرطان‌ها را افزایش می‌دهد.

{۳} عوارض روحی و روانی (سندرم پس از سقط)

این بخش معمولاً نادیده گرفته می‌شود، اما بسیار ویرانگر است:

افسردگی شدید و اضطراب:

بسیاری از مادران پس از سقط دچار «احساس گناه مزمن» می‌شوند که به کابوس‌های شبانه و بی‌خوابی منجر می‌شود.

سردی روابط عاطفی:

وقتی زن و شوهر با هم بر سر قتل فرزندشان توافق می‌کنند، ناخودآگاه اعتماد و تقدّس رابطه میان آن‌ها از بین می‌رود و در بسیاری از موارد منجر به طلاق یا اختلافات شدید می‌شود.

مقایسه ذهنی:

مادر در هر سالگرد، سنِ فرزندِ سقط شده‌اش را محاسبه می‌کند و دچار غم و اندوه عمیقی می‌شود که هیچ‌گاه التیام نمی‌یابد.

یک نکته تربیتی برای کسانی که به سقط جنین اقدام میکنند:

به این پدر و مادرها باید گفت: «کسی که رزق و تربیتِ فرزند را بهانه می‌کند، در واقع به قدرت و لطف خدا شک کرده است. فرزندِ بیشتر، برکتِ زندگی است و خداوند وعده داده که راه را برای کسی که به او اعتماد کند باز می‌کند.

لذتِ دیدن لبخند یک فرزند، تمام خستگی‌های تربیت را از تن بیرون می‌کند، اما داغِ یک فرزند سقط شده، تا ابد بر دل سنگینی خواهد کرد.»

امیدواریم این توضیحات مستند و جامع، چراغ راه کسانی باشد که بر سر این دوراهی خطرناک قرار گرفته‌اند. خداوند همه‌ی ما را از چنین لغزش‌هایی حفظ فرماید.

در هر صورت این موضوع از مسائل بسیار حساس و مهم فقهی است.

از آنجا که این خانم از کار خود پشیمان شده و استغفار کرده‌اند، دریای رحمت الهی باز است، اما برای جبران حقوق شرعی (دیه و کفاره)، تکالیفی بر عهده ایشان است که طبق نظر مراجع عظام تقلید؛ به شرح ذیل است:

‌{۱} دیه (حق‌الناس)

سقط جنین حتی در نطفگی دیه دارد و این دیه حقِ وارث جنین است. در این مورد که مادر خود اقدام به سقط کرده، دیه به او نمی‌رسد و تمام آن متعلق به پدر (شوهر) است.

مقدار دیه برای جنین دو هفته‌ای (نطفه): طبق فتوای مراجع:

دیه نطفه ۲۰ مثقال شرعی طلای سکه‌دار (هر مثقال شرعی معادل ۱۸ نخود یا حدود ۳.۴۵ گرم) است. یعنی برای هر بار سقط، حدود ۶۹ گرم طلا بدهکار هستند.

پرداخت به شوهر:

چون شوهر از این ماجرا بی‌خبر است، خانم موظف است این مبلغ را به او بدهد.

نکته مهم:

لازم نیست حتماً بگوید بابت سقط جنین است؛ می‌تواند در قالب هدیه، واگذاری مال یا به هر طریقی که شوهر مالک آن پول شود، به او بپردازد. اگر شوهر واقعاً از ته دل رضایت بدهد و بگوید «هر حقی از تو بر گردن من است بخشیدم»، دیه ساقط می‌شود.

‌{۲} کفاره (حق‌ّالله)

علاوه بر دیه، سقط جنین یک گناه است که نیاز به کفاره دارد.

مقدار و نوع کفاره:

برای هر بار سقط عمدی، باید کفاره جمع انجام شود (یعنی هم ۶۰ روز روزه بگیرد و هم ۶۰ فقیر را سیر کند).

تخفیف در فتوا:

برخی مراجع (مانند آیت‌الله سیستانی) در صورتی که جنین هنوز روح نداشته باشد (قبل از ۴ ماهگی)، کفاره را «احتیاط مستحب» می‌دانند، اما استغفار را واجب قطعی می‌شمارند. با این حال، برای اطمینان و آرامش دل، انجام دادن کفاره (اطعام فقرا) بسیار توصیه می‌شود.

‌{۳} تکلیف فعلی این خانم:

۱. حلالیت یا پرداخت:

باید به گونه‌ای با همسرشان تسویه کنند (یا پول را بدهند یا رضایت کلی بگیرند).

۲. استغفار:

که انجام داده‌اند؛ و البته خداوند توّاب و رحیم است.

۳. اطعام:

به نیت جبران، به شکرانه پذیرش توبه، صدقه بدهند و به فقرا کمک کنند.

‌خلاصه پاسخ:

ایشان برای هر بار سقط، مقدار ۲۰ مثقال طلای شرعی به همسرشان بدهکارند. اگر همسرشان ایشان را بابت هر حق مالی که به گردن دارند ببخشد، ذمه‌شان بریء می‌شود. در غیر این صورت باید این حق را ادا کنند.

‌البته این خانم باید عذاب وجدان را کنار گذارند و به جای آن با ادای این حق مالی، آرامش را به روح خود بازگرداند. خداوند راه بازگشت را برای همه بندگانش باز گذاشته است.

پایگاه اینترنتی انهار

تاریخ به روزرسانی: یکشنبه, ۹ فروردین ۱۴۰۵