بسیاری از مؤمنین در هنگام تلاوت قرآن یا زیارت عاشورا با این مسأله روبرو میشوند.
فتاوای برخی از آیات عظام تقلید همچون: شهید امام خامنهای، سیستانی و مکارم شیرازی:
{۱} حکم سجده واجب قرآن (سورههای سجدهدار)
در سجدههای واجب قرآن، تمامی مراجع معتقدند که شرایط محل سجده باید همانند نماز باشد (یعنی پیشانی بر زمین یا آنچه از زمین میروید و خوردنی و پوشیدنی نیست، قرار گیرد).
سجده بر دستمال کاغذی:
آیات عظام: شهید امام خامنهای، سیستانی و مکارم:
اگر دستمال کاغذی از چوب یا گیاهانی (مثل پنبه و کتان) ساخته شده باشد، سجده بر آن صحیح است. (چون اکثر دستمالها از خمیر چوب هستند، مشکلی ندارد).
سجده بر لباس (کتان و نخ):
آیات عظام: شهید امام خامنهای و سیستانی:
سجده بر لباس (حتی کتان و نخ) در حالت عادی صحیح نیست. و اگر هیچ چیز دیگری (مانند مهر، سنگ، چوب، کاغذ، دستمال کاغذی) در دسترس نباشد، نوبت به سجده بر فرش یا لباس میرسد.
آیةالله العظمی مکارم شیرازی:
سجده بر پارچههایی از جنس پنبه و کتان حتی در حالت عادی جایز است و منعی ندارد.
{۲} حکم سجده مستحب (مانند انتهای زیارت عاشورا)
در سجدههای مستحبی (مثل سجده شکر یا سجده انتهای زیارت عاشورا)، منعی نیست.
آیات عظام و مراجع معظم تقلید:
در سجدههای مستحبی، رعایت شرایط سجده نماز (قرار گرفتن پیشانی بر خاک یا سنگ) واجب نیست.
بنابراین، در پایان زیارت عاشورا، میتوان پیشانی را بر فرش، لباس، دست، یا هر چیز دیگری گذاشت و ذکر سجده را گفت و کاملاً صحیح است.
دو راهکار عملی در این مورد:
{۱} برای سجده واجب قرآن:
آیات عظام و مراجع معظم تقلید:
اگر مهر یا سنگ نبود، اولویت با دستمال کاغذی یا کاغذ سفید (بدون خط و رنگ زیاد) است.
و اگر اینها هم نبود:
طبق فتوای اکثرآیات عظام و مراجع معظم تقلید: سجده بر پشت دست یا فرش جایز است.
طبق فتوای آیةالله العظمی مکارم شیرازی: سجده بر لباس نخی جایز است.
{۲} برای سجده در انتهای زیارت عاشورا:
بر هر چیزی (حتی فرش و آستین لباس) سجده کنید، صحیح و مورد قبول است.