بِسْمِ اللهِ الـرَّحْمَنِ الـرَّحِيـم
الـــــسَّـــــلاَمُ عَـــــلَـــــى
مَهْدِيِّ الْأمَمِ وَ جَامِعِ الْكَلِم
وَٱلسَّلَامُ عَلی عِبادِالله
حکم کف و سوت زدن و شادی
در مسجد هنگام شادی در اعیاد دینی و ملّی
و موالید معصومین (علیهم السلام)
سؤال:
آیا کف و سوت زدن و شادی در مسجد هنگام شادی در موالید معصومین (علیهم السلام) جایز است؟
پاسخ:
سؤال خیلی خوب و مهمی مطرح شدده است، چون هم حرمت مسجد مطرحه و هم شیوههای شادی مذهبی.
تقریباً همه مراجع تقلید در این نکته اتفاق نظر دارند که: هر کاری که با شأن و حرمت مسجد سازگار نباشد، جایز نیست و حرام است. و از نظر عرف و سیره متشرعه نیز؛ کف و سوت زدن از رفتارهای مجالس لهو و تفریح دنیایی است، و عبادت و ذکر نیست که مناسب مسجد باشند. به همین دلیل، انجام آن در مسجد جایز نیست، حتی اگر به مناسبت ولادت آقا رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلّم) یا اهلبیت (علیهمالسّلام) باشد.
نظر برخی از آیات و مراجع عظام تقلید:
آیةالله العظمی امام خامنهای: هر کاری که منافی احترام مسجد باشد، جایز نیست. و کف زدن و سوت زدن عرفاً منافی احترام مسجد است.
آیةالله العظمی سیستانی: هر چیزی که هتک حرمت مسجد شمرده شود، حرام است. و کف زدن و سوت زدن در مسجد عرفاً هتک حرمت است.
آیةالله العظمی مکارم شیرازی: کف زدن و سوت کشیدن در مسجد، چون شبیه مجالس لهو است، با قداست مسجد سازگار نیست و جایز نمیباشد.
آیةالله العظمی وحید خراسانی: مسجد محل ذکر و عبادت است، نه حرکات مجالس شادی عرفی؛ کف زدن و سوت زدن در مسجد جایز نیست.
سؤال:
پس شادی در مسجد چطور باشد؟
پاسخ:
اسلام با شادی مخالف نیست، بلکه مشوّق شادی مؤمنانه است، ولی شادی در مسجد باید با ابزار الهی باشد مانند:
صلوات؛ تکبیر؛ ذکر؛ شعرو مولودی خوانی اخلاقی و وزین اما شاد؛ دعا؛ مدح اهل البیت (علیهم السّلام) و... .
اینها هم شادی است هم عبادت و هم احترام مسجد حفظ میشود.
نـتـیـجـه:
اعمال ذیل در مسجد جایز و مستحب است:
صلوات، تکبیر، ذکر مولودی و شعر اهلبیت
اعمال ذیل در مسجد جایز نیست:
کف و سوت زدن که حرام است (به جهت هتک حرمت مسجد)
روایاتی معتبر درباره حرمت و شأن مسجد:
{۱} مسجد محل ذکر و عبادت است، نه امور لهوی.
قال رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلّم): إِنَّمَا بُنِيَتِ الْمَسَاجِدُ لِذِكْرِ اللَّهِ وَالصَّلَاةِ وَقِرَاءَةِ الْقُرْآنِ.
مساجد بنا نشدهاند مگر برای یاد خدا، نماز و تلاوت قرآن.
وسائل الشیعة، ج ۳، ص ۴۸۲ (باب استحباب تعظیم المساجد)
دلالت روایت:
هر کاری که خارج از این چارچوب باشد و رنگ لهو و سرگرمی عرفی بگیرد، با هدف مسجد سازگار نیست.
{۲} نهی صریح از کارهای دنیایی و لهوی در مسجد.
قال رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلّم): جُنِّبُوا مَسَاجِدَكُمْ صِبْيَانَكُمْ وَمَجَانِينَكُمْ وَخُصُومَاتِكُمْ وَأَصْوَاتَكُمْ.
مساجدتان را از بچههای شلوغ، دیوانگان، نزاعها و صداهای ناهنجار دور نگه دارید.
وسائل الشیعة، ج ۳، ص ۴۸۴ مستدرک الوسائل، ج ۳، ص ۲۱۵ .
دلالت روایت:
بلند کردن صدا و هیجانات عرفی (مانند کف و سوت) خلاف ادب مسجد است.
{۳} نهی از تشبّه مسجد به مجالس لهو.
قال الصادق (علیهالسّلام): إِذَا رَأَيْتُمْ مَنْ يَبِيعُ أَوْ يَبْتَاعُ فِي الْمَسْجِدِ فَقُولُوا لَا أَرْبَحَ اللَّهُ تِجَارَتَكَ.
اگر کسی را دیدید که در مسجد خرید و فروش میکند، بگویید: «خدا تجارتت را سود ندهد».
وسائل الشیعة، ج ۳، ص ۴۸۷.
دلالت روایت:
حتی امور مباح دنیایی اگر شأن مسجد را پایین بیاورد، مورد نهی است؛ پس رفتارهای هیجانی مجالس شادی عرفی به طریق اولی جایز نیست.
{۴} تعظیم مسجد، تعظیم خداست.
قال الصادق (علیهالسّلام): مَنْ أَجَلَّ مَسْجِدًا مِنْ مَسَاجِدِ اللَّهِ أَجَلَّهُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ.
هر کس مسجدی از مساجد خدا را بزرگ بدارد، خداوند در قیامت او را بزرگ میدارد.
وسائل الشیعة، ج ۳، ص ۴۸۳.
دلالت روایت:
هر عملی که عرفاً بیاحترامی یا سبکانگاری نسبت به مسجد باشد، خلاف تعظیم است.
{۵} معرفی بهترین شادی در مسجد.
قال رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلّم): أَفْضَلُ الذِّكْرِ فِي الْمَسَاجِدِ الصَّلَاةُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ.
برترین ذکر در مسجد، صلوات بر محمد و آل محمد است.
ثواب الأعمال، ص ۱۹۱.
دلالت روایت:
شادیِ مسجدی باید ذکری و الهی باشد، نه هیجانیِ لهوی.
جمعبندی روایات:
مسجد جای: ذکر نماز قرآن صلوات مدح اهلبیت است و نه جای: هیجانات مجالس شادی عرفی مانند: کف زدن سوت زدن رفتارهای شبیه جشنهای دنیایی به همین دلیل، فقها با تکیه بر همین روایات میفرمایند: کف و سوت در مسجد، مصداق عدم تعظیم و هتک حرمت مسجد است.
نکته مهم:
اسلام با کف و سوت زدن و انجام هیجانات شادی و خوشحالی کردن مخالف نیست و دین اسلام دین شادی و سرور هست و اتفاقاً یکی از عبادات نیز ادخال السرور فی قلوب المومنین هست اما هر سخن جایی و هر نکته مکانی دارد مساجد مطابق با روایاتی که بیان شد ویژه عبادات و ارتباط با خدا و ذکر و دعا هست و نشر معارف دین باید در مساجد صورت بگیرد ولی سوت زدن و کف زدن هرچند فی نفسه اشکال نداشته باشند اما جای آنها در مسجد نیست شاید کسی که گفته اشکال ندارد کم معلومات باشد و متاسفانه برخی از مداحان بیسواد در مسجد مشوّق سوت و کف هستند هرچند مؤمن باشند و باید به آنها آگاهی داد که با دین خدا شوخی و بازی نکنند.
تاریخ به روزرسانی: جمعه, ۱۷ بهمن ۱۴۰۴