در منابع روایی ما احادیث بسیار تکاندهنده و بیدارکننده درباره «قسم خوردن» وجود دارد. این احادیث را در چند دستهبندی بیان میشود:
{۱} «نهی از قسم خوردن» (حتی به راست)،
{۲} «عواقب هولناک سوگند دروغ» (یمین فاجره)،
{۳} «عظمت و احترام نام خدا»،
{۴} «قسم برای انجام یا ترک کاری».
توضیحات اجمالی:
{۱} «نهی از قسم خوردن» (حتی به راست)،
اسلام دوست دارد مؤمن آنچنان معتبر و صادق باشد که برای اثبات ادعا و کلامش نیازی به قسم نباشد تا نام خدا و مقدّسات برای مسائل حقیر و کوچک دنیوی سبک نشود.
۱- قال الصادق (علیهالسّلام): «لَا تَحْلِفُوا بِاللَّهِ صَادِقِینَ وَ لَا کَاذِبِینَ، فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ یَقُولُ: وَ لا تَجْعَلُوا اللَّهَ عُرْضَةً لِأَیْمانِکُمْ.»
«به خدا سوگند یاد نکنید، نه راست و نه دروغ؛ چرا که خداوند عزوجل میفرماید: خدا را در معرض سوگندهای خود قرار ندهید.»
الکافی، ج ۷، ص ۴۳۴.
۲- قال الکاظم (علیهالسّلام): «ثَلَاثَةٌ یُبْغِضُهُمُ اللَّهُ: الشَّیْخُ الزَّانِی، وَ الْإِمَامُ الْجَائِرُ، وَ الْبَائِعُ الْحَلَّافُ»
«سه گروه هستند که خداوند آنان را دشمن میدارد (مورد خشم خدا هستند):
۱. پیرمردی که زناکار باشد (چون در سن پیرى شهوت فروکش کرده و گناه زشتتر است).
۲. پیشوا و حاکم ستمگر.
۳. فروشندهای که زیاد قسم میخورد.»
خصال شیخ صدوق و کافی.
{۲} «عواقب هولناک سوگند دروغ» (یمین فاجره)،
سوگند دروغ در روایات از گناهان کبیره شمرده شده و آثار وضعی سریعی در زندگی دارد.
قال رسول الله (صلیالله علیه و آله و سلّم): «إِیَّاکُمْ وَ الْیَمِینَ الْفَاجِرَةَ، فَإِنَّهَا تَدَعُ الدِّیَارَ بَلَاقِعَ مِنْ أَهْلِهَا.»
«از سوگند دروغ بپرهیزید، چرا که خانهها را از ساکنانش خالی و ویران میکند [باعث قطع نسل و فقر میشود].»
سفینة البحار، ج ۲، ص ۵۷۸.
قال الباقر (علیهالسّلام): «إِنَّ الْیَمِینَ الْکَاذِبَةَ وَ قَطِیعَةَ الرَّحِمِ لَتَذَرَانِ الدِّیَارَ بَلَاقِعَ مِنْ أَهْلِهَا وَ تُنْقِلَانِ الرَّحِمَ.»
«سوگند دروغ و قطع صله رحم، خانهها را از اهلش تهی میکند و رحم (نسل) را منقطع میسازد.»
اصول کافی، ج ۲، ص ۳۴۷.
قال رسول الله (صلیالله علیه و آله و سلّم): «مَنْ حَلَفَ عَلَى یَمِینٍ وَ هُوَ یَعْلَمُ أَنَّهُ کَاذِبٌ فَقَدْ بَارَزَ اللَّهَ بِالْمُحَارَبَةِ.»
«هر کس سوگندی یاد کند در حالی که میداند دروغ است، به تحقیق که با خداوند به جنگ برخاسته است.»
{۳} «عظمت و احترام نام خدا»،
قال الصادق (علیهالسّلام): «مَنْ حَلَفَ بِاللَّهِ فَلْیَصْدُقْ، وَ مَنْ لَمْ یَصْدُقْ فَلَیْسَ مِنَ اللَّهِ فِی شَیْءٍ.»
«هر کس به نام خدا سوگند یاد میکند باید راست بگوید، و هر کس [به نام خدا قسم بخورد و] راست نگوید، هیچ پیوندی با خداوند ندارد.»
وسائلالشیعه، ج ۲۳.
یک نکته لطیف اخلاقی:
در سیرهی معصومین (علیهم السلام) آمده است که گاهی برای حل اختلاف دیگران یا گذشت از حق خود، حتی وقتی حق با آنها بود، قسم نمیخوردند تا قبح و عظمت قسم شکست نشود. مثلاً آقا امام سجاد (علیه السلام) در موردی که حق مالی با ایشان بود، برای اینکه نام خدا را بابت مقداری درهم خرج نکنند، از حق خود گذشتند و قسم نخوردند.
{۴} «قسم برای انجام یا ترک کاری».
اگر قسم بخورد كه كاري را انجام دهد يا ترك كند، مثلاً قسم بخورد كه روزه بگيرد، يا دود استعمال نكند، چنانچه عمداً مخالفت كند، بايد كفّاره بدهد.
سؤال:
کفاره قسم چقدر هست؟
پاسخ ۱۷ مرجع عظام تقلید:
كفّاره قسم؛ انجام یکی از دو مرحله ذیل به ترتیب است:
مرحله اول:
یا يك بنده آزاد كند، يا ده فقير را سير كند، يا آنان را بپوشاند.
(چون آزاد کردن بنده در زمان ما، موضوعیّت ندارد در مرحله اول؛ فقط سیر کردن یا پوشاندن ده فقیر انجام میشود).
مرحله دوم:
اگر انجام مرحله اول مقدور نشد؛ باید سه روز، روزه گرفت.
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
(1).gif)
(1)(3).jpg)
.jpg)
.jpg)
