بِسْمِ اللهِ الـرَّحْمَنِ الـرَّحِيـم
الـــــسَّـــــلاَمُ عَـــــلَـــــى
مَهْدِيِّ الْأمَمِ وَ جَامِعِ الْكَلِم
در باره کفّاره و فدیه و زمان ادا
سؤال:
چه زمان باید کفّاره داده شود؟ میگویند کفّاره باید نزدیک ماه رمضان داده شود؛ آیا چنین چیزی صحیح است؟
پاسخ:
خیر، کفّاره واجب نیست که حتماً نزدیک ماه رمضان پرداخت شود؛ بلکه هر وقت بعد از ثابت شدنِ وجوب، پرداخت شود صحیح است، ولی به تأخیر انداختن بدون عذر، گناه است.
سؤال:
چه زمان واجب است کفّاره داده شود؟
پاسخ:
کفّارهٔ روزه وقتی واجب میشود که، روزهٔ ماه رمضان عمداً باطل شود، از همان لحظه؛ کفّاره در ذمّه انسان ثابت میشود. یعنی مثل «دَین» است؛ نه اینکه وابسته به ماه رمضان آینده باشد.
و اینکه گفته اند باید نزدیک ماه رمضان داده شود؟ پاسخ این است که: هیچ مرجعی نفرموده است: کفّاره باید در شعبان یا قبل از رمضان داده شود.
فتاوای مراجع عظام در این زمینه:
آیةالله العظمی امام خامنهای:
«کفّاره واجب است فوراً داده شود و تأخیر آن بدون عذر جایز نیست.»
اجوبة الاستفتاءات، س ۸۶۴.
آیةالله العظمی سیستانی:
«اگر کفّاره را تأخیر بیندازد معصیت کرده، ولی کفّاره ساقط نمیشود.»
منهاج الصالحین، ج۱، مسئله ۱۷۰۳.
بنابراین:
هر وقت کفّاره داده شود درست است، ولی تعمداً عقب انداختن گناه است.
پس این تصور «که کفّاره باید نزدیک ماه رمضان داده شود» صحیح نیست ولی چنین تصوری از کجا آمده است؟ ممکن است این اشتباه به دو دلیل باشد:
{۱} شباهت کفّاره با فدیه،
چون فدیه (مثلاً برای بیماری یا بارداری) باید قبل از رمضان بعدی داده شود. لذا این حکم را؛ اشتباهاً به کفّاره هم سرایت دادهاند.
{۲} توصیه اخلاقی
علما میگویند:
خوب است انسان قبل از ورود به رمضان، بدهیهای شرعیاش را صاف کند. ولی این توصیه، اخلاقی است، نه لزوماً یک حکم فقهی.
سؤال:
تفاوت کفّاره و فدیه دقیقاً چیست؟
پاسخ:
این دو واژه خیلی شبیهاند، ولی در فقه روزه دو چیز کاملاً متفاوتاند:
کفّاره یعنی جریمهٔ گناه
فِدیه یعنی جبران ناتوانی
سؤال:
کفّاره چیست؟
پاسخ:
کفّاره یعنی این که: شخص روزهٔ ماه رمضان را عمداً و با اختیار باطل کند؛ مثل: (خوردن، آشامیدن، جماع، استمناء، دروغ بستن به خدا و…).
پس ریشهٔ کفاره: تخلّف از یک واجب الهی است.
مقدار کفاره چقدر است؟
برای هر روز باید یا ۶۰ فقیر را سیر کند یعنی به هر کدام یک مُد طعام (حدود ۷۵۰ گرم گندم، برنج،…) بدهد، که میشود: ۴۵ کیلو.
(یعنی مجموعاً ۶۰ مُد)
سؤال:
فِدیه چیست؟
پاسخ:
فدیه یعنی این که: شخص اصلاً توان گرفتن روزه را نداشته باشد، نه اینکه عمداً روزه را نگیرد یا باطل کند.
مثل:
{۱} پیرمرد یا پیرزن که: اصلاً توان روزه گرفتن ندارند
{۲} بیماری که: امید به خوب شدن ندارد
{۳} زن باردار که:
{۴} زن شیرده که: روزه برای بچه ضرر دارد
پس ریشهٔ فدیه، ناتوانی است، نه گناه.
سؤال:
مقدار فدیه چقدر است؟
پاسخ:
برای هر روز: فقط یک مُد طعام (حدود ۷۵۰ گرم)، نه ۶۰ مد، نه ۶۰ فقیر؛ فقط یک فقیر.
سؤال:
زمان پرداخت فدیه کی هست؟
پاسخ:
اینجا همان نقطهٔ مهمی است که اشتباه میشود!!!
کفّاره از همان لحظهای که روزه عمداً باطل شده واجب میشود و باید بدون تأخیرِ بیدلیل پرداخت گردد و ربطی به ماه رمضان بعدی ندارد و لازم نیست صبر کند تا ماه شعبان! لذا اگر کسی تأخیر بیندازد؛ گناه کرده، و البته کفاره به نرخ روز همچنان بر ذمّهاش باقی است.
فِدیه چون مربوط به ترک روزه است، مهلت دارد، و باید تا قبل از رسیدن رمضان بعدی پرداخت شود. و البته اگر عمداً تا رمضان بعدی ندهد، گناه کرده، ولی فدیه را همچنان به نرخ روز بدهکار است.
حالا که درباره قیمتِ کفّاره و فدیه به پولِ امروز پرسیدید، اول باید بدانیم:
یکی از معیارهای فقهی برای کفّاره و فدیه، «یک مُد طعام» است.
یک مُد طعام حدوداً برابر با ۷۵۰ گرم غذا (غالباً گندم یا برنج) است.
تاریخ به روزرسانی: جمعه, ۲۴ بهمن ۱۴۰۴
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
(1).gif)
(1)(3).jpg)
.jpg)
