بِسْمِ اللهِ الـرَّحْمَنِ الـرَّحِيـمِ
الـــــسَّـــــلاَمُ عَـــــلَـــــى
مَهْدِيِّ الْأُمَمِ وَ جَامِعِ الْكَلِمِ.
وَ اَلسَّلاَمُ عَلَى عِبَادِ اَللَّهِ اَلصَّالِحِين
احادیث صله رحم و قطع رحم
ارزشمندی «صله رحم»
«صله رحم» یکی از رفتارهای بسیار ارزشمند و بسیار مفید امّا فراموش شده دستورات اسلام در زمان حاضر است. اهمیت «صله رحم» در اسلام به حدی است که جزء اولویتهای بزرگ اخلاقی و اسلامی است.
اقسام رحم:
رحم دو قسم است:
{۱} رحم نسبی. {رحم نسبی آن است كه از طريق وحدت خون و رحم پيدا می شود مانند پدر، مادر، برادر، خواهر، عمو، عمه، دايی، خاله، جدّ و جدّه و فرزندان آنها كه اينها را خويشاوندان نسبی و ارحام می نامند و هر يك از اینها به تنهايی رحم می باشد}.
{۲} رحم سببی. {رحم سببی آن است که از طريق ازدواج و زناشويی به وجود می آيد مانند خويشاوندی ميان زن و شوهر و خويشان دو طرف.
رحِم که صله آن واجب و قطع آن حرام است كيست؟
مراد از رحمی كه بريدن از او حرام و صله با او واجب است، و اگر چيزی به وی بخشيدی باز پس گرفتن آن روا نباشد رحم نسبی است، هر چند نسبت دوری داشته باشد}.
معنای قطع رحم
معنی قطع رحم اين است كه او را بیازاری مانند آنچه میخوانید:
{۱} آزار گفتاری،
{۲} آزار کرداری و رفتاری و ناشايست،
{۳} ترک یاری او در وقت نیاز؛
مثلاً او نياز مالی دارد و تو علاوه بر قدر حاجت ضروری خودت، قدرت بر رفع احتياج او از خودت یا سفارش به خیّرین داشته باشی ولی کمکش نکنی و راجع به مسكن و لباس و خوراك و احتیاجات دیگر از کمک به او خودداری و امتناع كنی و حتی بخاطر نیازهایش او را بخاطر کمک گرفتن از دیگران ملامت و تحقیر کنی،
{۴} از او دفع ظلم؛ در حالی که برایت ميسّر باشد نكنی،
{۵} به سبب كينه و حسد از او دوری و كناره كنی و هنگام بيماری عيادتش نكنی و چون از سفر آيد به ديدنش نروی. همه اينها و امثال اينها قطع رحم است.
معنای صله رحم
معنی صله رحم اين است كه:
{۱} از او دفع اذيت کنی؛
{۲} به مالت یاریش کنی؛
{۳} با دست و زبان و قدم و مقامت و... به او رسیدگی کنی.
{۱} قال رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلّم): انَّ أعجَل الخیرِ ثواباً صلةُ الرَّحم.
پاداش صله رحم، سریع ترین پاداش كار خیری است كه به انسان می رسد.
الکافی، ج ۲، ص ۱۶۰.
{۲} قال أمیرالمؤمنین علی (علیه السّلام): ما آمَنَ باللهِ مَنْ قَطِعَ رحِمَهُ.
كسی كه با خویشاوندان خود قطع رابطه كند، به خدا ایمان نیاورده است.
غررالحكم، ص ۴۰۷، ح ۹۳۲۷.
{۳} قال أمیرالمؤمنین علی (علیه السّلام): انَّ صلةَ الارحام لَمِن موجباتِ الاِسلام اِنَّ اللهَ سبحانَه أمَر بِإكرامِها.
همانا صله رحم از واجبات دین اسلام است و خداوند سبحان نسبت به اكرام ارحام و خویشان امر فرموده است.
{۴} قال أمیرالمؤمنین علی (علیه السّلام): أنه تعالی یَصل مَن وصلِها و یَقطَعُ مَن قَطَعها و یَكرَم مَن أكرَمَها.
همانا خداوند متعال به كسی كه صله رحم نماید، توجه و عنایت می كند و كسی كه با خویشاوندان خود قطع رابطه كند، خداوند توجه خویش را از او سلب می نماید.
غررالحكم، ص ۴۰۶، ح ۹۲۹۱.
{۵} قال أمیرالمؤمنین علی (علیه السّلام): من أفضَلِ المُرُوّةِ صلَةُ الرّحم.
صله رحم، از برترین جوانمردی ها است.
غررالحكم، ص ۴۰۶، ح ۹۲۹۹.
{۶} قال الامام علی بن الحسین السجّاد (علیه السّلام): ما مِنْ خُطْوَةٍ أحبُّ الی اللهِ من خُطْوَتین: خُطْوَةٌ یُسَرُّ بِها صفَّا فی سبیلِ الله تعالی وَ خُطوَةٌ الی ذی رَحم قاطعٍ.
دو گام نزد خداوند، محبوب ترین گام هاست؛ گامی در راه خدا برای تحقق لشكر اسلام (برای جهاد) برداشته شود و گامی به سوی خویشاوندی كه با انسان قطع رابطه كرده است.
بحار الانوار، ج ۷۴، ص ۸۷.
{۷} قال رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلّم): اَلصّدَقَةُ بِعَشرَةٍ و القَرضُ بثَمانیةَ عَشَرَ و صلَةُ الرَّحم بأربعةٍ و عِشْرین وَ صلةُ الِاخوان بِعِشْرینِ.
پاداش صدقه در راه خدا، ده برابر است و قرض دادن، هیجده برابر و پاداش صله و پیوند با خویشاوندان، بیست و چهار برابر و پیوند با برادران دینی، بیست برابر است.
بحار الانوار، ج ۷۴، ص ۳۱.
{۸} قال رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلّم): مَنْ مَشی الی ذی قرابةٍ بنفسِهِ و مالِهِ لیَصِلَ رَحِمَه أعطاهُ الله عزّ و جلّ اجرَ مِأة شهیدٍ.
كسی كه با جان و مالش در پی صله رحم بر آید، خداوند متعال اجر صد شهید را به او عطا می كند.
وسائل الشیعه، ج ۶، ص ۲۸۶.
{۹} قال أمیرالمؤمنین علی (علیه السّلام): صِلوُا أرحامَكُم و لو بالتّسلیمِ.
با بستگان و خویشان صله رحم كنید، هر چند با سلام كردن باشد.
الکافی، ج ۲، ص ۱۵۵.
{۱۰} قال الصادق (علیه السّلام): … أفضَلُ ما توصَلُ بِهِ الرَّحِم كفُّ الأذی عَنْها.
برترین چیزی كه با آن صله ارحام انجام می گیرد، خودداری كردن از آزار و اذیّت آنان است.
الکافی، ج ۲، ص ۱۵۱.
{۱۱} قال الصادق (علیه السّلام): صِلَةُ الارحام تُحسِّنُ الخُلقَ و تُسَمِّحُ الكَفَّ و تُطَیِّبُ النَّفسَ و تَزیدُ فی الرّزقِ و تُنسئُ فی الأجلِ.
صله ارحام، اخلاق را نیكو، دست را با سخاوت، دل و جان را پاك و روزی را زیاد می كند و مرگ را به تأخیر می اندازد.
الکافی، ج ۲، ص ۱۵۸.
{۱۲} قال الصادق (علیه السّلام): اِنَّ صلةَ الرَّحم و البرّ لیُهَوِّنانِ الحسابَ و یَعصِمانِ من الذُّنوبِ.
صله رحم و نیكی كردن، حساب رسی را آسان می كنند و انسان را از گناه باز می دارند.
بحار الانوار، ج ۷۴، ص ۱۳۱.
{۱۳} قال الباقر (علیه السّلام): صِلَةُ الارحام تُزَكّیِ الاعمال و تَدفَعُ البلْوی.
صله ارحام، اعمال را پاك و بلاها را دور می سازد.
الکافی، ج ۲، ص ۱۵۲.
{۱۴} قال رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلّم): اُوصِیَ الشّاهِدَ مِنْ اُمَّتی و الغائِبَ مِنهُم و مَن فی اصلابِ الرجالِ و أرحامِ النّساءِ الی یوم القیامَةِ أن یَصِلَ الرَّحم … .
سفارش می كنم حاضران و غائبان از امتم را و كسانی را كه در پشت پدران و در رحم مادران خویش هستد تا روز قیامت، كه صله رحم نمایند گر چه به فاصله یك سال راه باشد؛ زیرا صله رحم جزو دین است.
الکافی، ج ۲، ص ۱۵۸.
{۱۵} قال الرضا (علیه السّلام): یَكونُ الرّجل یَصِلُ رَحِمَهُ فیكونُ قَد بَقِیَ من عمرِهِ ثلاثُ سنین فَیُصَیِّرُها اللهُ ثَلاثینَ سَنَةً … .
چه بسا مردی كه سه سال از عمرش بیش نمانده، ولی صله رحم به جا آورد و خدا به خاطر این كار، عمرش را به سی سال افزایش دهد و خدا آنچه را می خواهد انجام می دهد.
الکافی، ج ۲، ص ۱۵۰.
{۱۶} قال رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلّم): مَن ضَمِنَ لی واحِدةً ضمِنتُ لَهُ اربعةً یَصِلُ رَحمَه فَیُحِبُّهُ اللهُ تعالی و یُوَسِّعُ علیهِ رِزْقَهُ … .
هر كس برای من، انجام دادن یك كار را تضمین كند، من چهار چیز را برای او تضمین می كنم: صله رحم كند تا خداوند او را دوست بدارد و روزیش را وسیع نماید، عمرش را زیاد و او را در بهشت جای دهد.
بحار الانوار، ج ۷۴، ص ۹۲.
{۱۷} قال أمیرالمؤمنین علی (علیه السّلام): صلةُ الرّحم تُوجِبُ المُحبَّة و تكبِتُ العدوّ.
صله رحم باعث ایجاد محبت (در بین خویشاوندان) و خوار و حقیر شدن دشمنان می گردد.
غررالحكم، ص ۴۶، ح ۹۳۰۹.
{۱۸} قال أمیرالمؤمنین علی (علیه السّلام): اِنّ الرّحم اذا تَماسَتْ تَعاطَفَتْ.
خویشاوندان اگر با یكدیگر تماس و ارتباط برقرار كنند، نسبت به یكدیگر مهربان و با عطوفت می شوند.
غررالحكم، ص 406، ح 9301.
{۱۹} قال أمیرالمؤمنین علی (علیه السّلام): صلةُ الرَّحم تُدِرُّ النِّعمَ و تَدفَعُ النِّقَم.
صله رحم نعمت ها را بر شما سرازیر می كند و گرفتاری ها را دور می سازد.
غررالحكم، ص 406، ح 9305.
{۲۰} قال الصادق (علیه السّلام): صلةُ الرّحم و حسنُ الجوارِ یعمُرانِ الدّیارَ و یزیدانِ فی الاعمارِ.
صله رحم و خوش رفتاری با همسایه، شهرها را آباد و بر عمرها می افزاید.
بحار الانوار، ج 74، ص 120.
{۲۱} قال أمیرالمؤمنین علی (علیه السّلام): فی صلةِ الرَّحِمِ حراسَةُ النِّعم.
صله رحم، باعث پاسداری (و حفظ) نعمت ها است.
غررالحكم، ص 406، ح 9314.
{۲۲} قال أمیرالمؤمنین علی (علیه السّلام): مَنْ اَتاهُ الله مالاً فلْیَصِلْ بِهِ قرابَتْهُ.
كسی كه خدا به او (تمكن) مالی بدهد، باید بستگان خویش را بهوسیله آن دستگیری نماید.
نهج البلاغه، خطبة 124.
{۲۳} قال الصادق (علیه السّلام): مَنْ احبَّ أن یخفّفَ اللهُ عزّ و جلّ عنه سَكراتُ المَوتِ فلیكُن لِقرابَتِهِ و بوالِدَیْهِ بارّاً … .
كسی كه دوست دارد خدای متعال سختی های مرگ را بر او آسان سازد، نسبت به خویشان (و نزدیكان) و پدر و مادرش نیكوكار باشد؛ اگر چنین بود، خدای متعال سختی های مرگ را بر او آسان می كند و فقر (نیز) هرگز او را گرفتار نخواهد كرد.
سفینة البحار، ج 2، ص 553.
{۲۴} قال الصادق (علیه السّلام): صلةُ الرَّحِمِ تُهوِّنُ الحسابَ یومَ القیامَةِ … و تَقِیَ مصارِعَ السّوءِ.
رسیدگی و پیوند با خویشاوندان، حساب روز قیامت را آسان كرده و از مرگ های بد جلوگیری می كند.
بحار الانوار، ج 74، ص 104.
{۲۵} قال رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلّم): ابغَضُ الاعمالِ الی الله الشِركُ بالله، ثمّ قطعیةُ الرَّحمِ ثم الاَمرُ بِالمُنكر و النَّهی عن المعروفِ.
منفورترین اعمال نزد خداوند، عبارت اند از: شرك به خدا، سپس قطع رحم و سپس امر به منكر و نهی از معروف.
جامع السعادات، ج 2، ص 342.
{۲۶} قال الصادق (علیه السّلام): نَعوذُ باللهِ عن الذنوبِ الّتی تُعجّل الفَناءَ و تُقَرّب الآجال و تخلیّ الدیّار وَ هیَ قطیعةُ الرَّحمِ و العقوقِ و تركُ البرِّ.
به خدا پناه می بریم از گناهانی كه نابودی را سرعت می بخشد، مرگ ها را نزدیك و شهرها را از ساكنانش خالی می سازد و آن گناهان، قطع رحم، آزردن پدر و مادر و ترك احسان و نیكی است.
الکافی، ج 2، ص 184.
{۲۷} قال الباقر (علیه السّلام): ثلاثُ خصالٍ لا یموتُ صاحِبُهنَّ ابداً حتّی یری وبالَهنَّ: البغیُ و قطیعةُ الرّحم و الیمین الكاذبة … .
سه خصلت است كه هر كه آنها را دارد نمی میرد، مگر این كه كیفرشان را در همین دنیا می بیند: ستم، قطع رحم و قسم دروغ، (در این میان) پاداش صلة رحم زودتر از ثواب اعمال دیگر به انسان می رسد.
الکافی، ج 74، ص 348.
{۲۸} قال رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلّم): لا یَدخُلُ الجنَّةَ قاطِعُ الرَّحِمِ.
كسی كه با خویشاوندان (رَحمی) خود، قطع رابطه كند، داخل بهشت نخواهد شد.
بحار الانوار، ج 74، ص 91.
{۲۹} قال أمیرالمؤمنین علی (علیه السّلام): لیسَ لِقاطعِ رَحِمٍ قریبٌ.
كسی كه با خویشاوندان (رحمی) خویش قطع رابطه كند، هیچ نزدیكی (و دوستی ای) برای او نخواهد ماند.
غررالحكم، ص 406، ح 9324.
{۳۰} قال أمیرالمؤمنین علی (علیه السّلام): أقبَحُ المعاصی قطیعةُ الرَّحمِ و العقوقِ.
زشت ترین گناهان، بریدن از خویشان (رحمی) و عاق شدن نسبت به پدر و مادر است.
غررالحكم، ص 406، ح 9315.
{۳۱} قال أمیرالمؤمنین علی (علیه السّلام): قطیعةُ الرّحم تورِثُ الفَقرَ.
قطع رابطه با خویشاوندان (رحمی)، تنگدستی بر جای می گذارد.
بحار الانوار، ج 71، ص 91.
{۳۲} قال أمیرالمؤمنین علی (علیه السّلام): صِلةُ الاَرحامِ من أحسَنِ الشِّیَم.
پیوند با خویشاوندان، از برترین و نیكوترین اخلاق ها است.
غررالحكم، ص 406، ح 9296.
{۳۳} قال رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلّم): إثنانِ لا ینظُرُ اللهُ إلیهم یومَ القِیامَةِ قاطِعُ الرَّحِم و جارُ السّوءِ.
دو گروه اند كه خداوند روز قیامت (به نظر رحمت) به آنان نمی نگرد: كسی كه با خویشان (رحمی) خود قطع رابطه كند و كسی كه به همسایه بدی نماید.
نهج الفصاحه، ح 55.
{۳۴} قال أمیرالمؤمنین علی (علیه السّلام): اِذا قطَعُوا الارحام جُعلَت الأموالُ فی أیدیِ الاشرار.
هرگاه (مردم) قطع رحم كنند، ثروت و اموال آن ها در دست اشرار قرار می گیرد.
الکافی،ج2،ص394.
{۳۵} قال أمیرالمؤمنین علی (علیه السّلام): أكرِمْ ذَوی رَحِمِك … فإنَّهم لَكَ نِعمَ العُدّةُ فی الشّدةِ و الرّخاءِ.
خویشاوندان خویش را اكرام نما …؛ زیرا آنها در سختی و آسانی، بهترین پشتیبان و كمك برای تو هستند.
غررالحكم، ص 407، ح 9330.
{۳۶} قال الصادق (علیه السّلام): اِتّقوا الحالقةَ فاِنَّها تمیتُ الرِّجالَ، قلتُ: و ما الحالِقَةُ؟ قال: قطیعَةُ الرَّحمِ.
از حالقه بپرهیزید كه مردان را به كام مرگ فرو می برد. (راوی گوید:) عرض كردم: حالقه چیست؟ فرمودند: قطع رحم.
الکافی، ج ۲، ص ۳۴۷.
{۳۷} قال الامام علی بن الحسین السجّاد (علیه السّلام): ایاكَ و مصاحبةَ القاطعِ لِرَحِمِهِ فاِنِّی وجَدْتُهُ مَلعوناً فی كتابِ الله فی ثَلاثَةِ مواضِعَ.
سفینة البحار، ج 1، ص 516.
از همنشینی با كسی كه رابطة خود را با خویشاوندان (رحمی) خود قطع می كند، بپرهیز! زیرا من در سه جای قرآن كریم او را مود لعن و نفرین یافتم.
{۳۸} قال أمیرالمؤمنین علی (علیه السّلام): مَنْ یَقبض یَدَهُ عن عَشیرتِهِ فانَّما یَقبِضُ یداً واحِدَةً عَنهُم و یُقبَضُ عنه أیدِی كَثیرةٌ منهم. «غررالحكم، ص 407، ح 9334.
كسی كه دست یاری و بخشش خویش را از خویشاوندانش دریغ بدارد، آن ها را از یك دست (یاری دهنده) محروم می سازد، ولی خود از یاری و بخشش دست های بسیاری بی بهره می ماند.
{۳۹} قال رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلّم): اذا ظَهَرَ العلمُ و احتُذِرَ العَمَل و ائْتَلَفَتِ الالسُنُ و اختَلَفَتِ القُلوبُ و تَقاطَعَتِ الأرحام هنالك لعنَهُم الله … ثواب الاعمال، ص 289.
زمانی كه در جامعه ای علم گسترش یابد و به آن عمل نشود و زبان ها با هم موافق و دل ها با هم مخالف باشند و مردم با خویشاوندان (رحمی) خود قطع رابطه كنند، آن هنگام خشم و غضب الهی چنین آنان را فرا می گیرد که خداوند چشم و گوششان را كر و كور می گرداند.
{۴۰} قال رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلّم): انّ الرّحمةَ لا تنزِلُ عَلی قَومٍ فیهِم قاطِعُ رَحِمٍ.
رحمت (خدا) بر قومی كه در میان آنان قطع رحم كننده باشد، نازل نمی شود.
كنزالعمال، ح ۶۹۷۸.
تاریخ به روزرسانی: شنبه, ۱۶ خرداد ۱۴۰۵
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
(1).gif)
(1)(3).jpg)
.jpg)
.jpg)
