انهار
انهار
امکانات سایت
مطالب خواندنی

ترک تعقیبات

بزرگ نمایی کوچک نمایی
بِـسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيـم
الـــــسَّـــــلاَمُ عَـــــلَـــــى
مَهْدِيِّ الْأمَمِ وَ جَامِعِ الْكَلِم
وَٱلسَّلَامُ عَلی عِبادِالله
ترک تعقیبات
تعقیبات نماز در واقع «امضای قبولی» و «تکمیل‌کننده» ضیافت الهی است.
بزرگان دین و عرفا، نماز بدون تعقیبات را به درختی بدون میوه یا نامه‌ای بدون امضا تشبیه کرده‌اند.
دسته‌بندی احادیث و اشارات بزرگان را درباره ترک تعقیبات و اهمیت آن:

{۱} تعقیبات نماز فرصتی است تا نقص‌هایی که در حضور قلبِ ما در طول نماز پیش آمده، جبران شود:
آقا امام صادق (علیه السّلام) می‌فرمایند:
«هرگاه بنده از نماز فارغ شود و حاجتی از خدا نخواهد، خداوند به فرشتگانش می‌گوید: به این بنده من نگاه کنید، فریضه‌ای را برای من انجام داد اما از من چیزی نخواست، گویا او خود را از من بی‌نیاز می‌بیند! نمازش را برگردانید و به صورتش بزنید.»
(اینگونه روایات نشان‌دهنده اهمیت استمرار ارتباط بعد از سلام نماز است).
 
{۲} محرومیت از رزق و برکت (دیدگاه عرفا و احادیث)
یکی از آثار مهم ترک تعقیبات، تنگی رزق (هم رزق مادی و هم رزق معنوی) شمرده شده است:
سرعت در طلب رزق:
آقا رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلّم) می‌فرمایند: «تعقیبات بعد از نماز صبح، در جلب روزی مؤثرتر از سفرهای تجاری در زمین است.»
نکته عرفانی:
بزرگان می‌فرمایند کسی که بلافاصله بعد از سلام نماز بلند می‌شود و می‌رود، برکتِ ناشی از آن نماز را در ظرف جان خود تثبیت نکرده است. مانند کسی که چشمه‌ای یافته اما ظرفش را پر نکرده و سریع عبور می‌کند.
 
{۳} تشبیهات عرفانی درباره ترک تعقیبات
عارفان بالله نکات ظریفی در این باره دارند:
مهمان ناخوانده:
برخی عرفا می‌فرمایند کسی که بعد از نماز بدون تعقیب برمی‌خیزد، مانند مهمانی است که بر سفره کریمی نشسته، غذایش را خورده و بدون تشکر و خداحافظی، ناگهان سفره را ترک کرده است. این دور از ادبِ عبودیت است.
صید مروارید:
مرحوم آیةالله بهجت معتقد بودند که نماز مثل غواصی در دریای معرفت است و تعقیبات، همان لحظه‌ای است که غواص باید مرواریدهای صید شده را در سبدِ جانش قرار دهد. ترک آن یعنی رها کردن صید در دریا.
 
{۴} فضیلت از دست رفته (محرومیت از استغفار ملائکه)
در روایات آمده است تا زمانی که بنده در مصلای خود (سجاده) نشسته و مشغول تعقیبات است، ملائکه برای او استغفار می‌کنند و می‌گویند:
«اللهم اغفر له، اللهم ارحمه»
(خدایا او را بیامرز و بر او رحم کن).
کسی که تعقیبات را ترک می‌کند، در واقع خودش را از دعای خیر فرشتگان محروم کرده است.
 
{۵} دسته بندی آثار ترک تعقیبات از نگاه بزرگان:
۱- قساوت قلب:
استمرار بر ترک تعقیبات، رقت قلب را از بین می‌برد.
۲- بی‌احترامی به ساحت ربوبی:
نوعی بی‌اعتنایی غیرمستقیم به کرم خداوند تلقی می‌شود.
۳- کاهش حضور قلب در نمازهای بعدی:
تعقیبات، ذهن را برای نماز بعدی آماده نگه می‌دارد.
۴- تاخیر در استجابت دعا:
دعا بعد از نماز فریضه مستجاب است؛ ترک آن یعنی هدر دادن بهترین زمان استجابت.

نکته پایانی و زیبا:
آقا امام صادق (علیه السّلام) می‌فرمایند:
«تَعقیباتِ بَعدَ الصَّلاهِ اَبلَغُ فی طَلَبِ الرِّزقِ مِنَ الضَّرْبِ فِی الْبِلادِ»؛
تعقیب بعد از نماز، در جلب روزی از مسافرت‌های تجاری به شهرهای دور مؤثرتر است.
پایگاه اینترنتی انهار

تاریخ به روزرسانی: جمعه, ۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۵
  

 
پاسخ به احکام شرعی
 
موتور جستجوی سایت

تابلو اعلانات

پیوندها

حدیث روز
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيم
الـــــسَّـــــلاَمُ عَـــــلَـــــى
مَهْدِيِّ الْأمَمِ وَ جَامِعِ الْكَلِم
وَٱلسَّلَامُ عَلی عِبادِالله
چهار پناهگاه در قرآن
   
أَبَانُ بْنُ عُثْمَانَ وَ هِشَامُ بْنُ سَالِمٍ وَ مُحَمَّدُ بْنُ حُمْرَانَ عَنِ الصَّادِقِ (علیه السلام) قَالَ:
عَجِبْتُ لِمَنْ فَزِعَ مِنْ أَرْبَعٍ كَيْفَ لَا يَفْزَعُ إِلَى أَرْبَعٍ
{۱} عَجِبْتُ لِمَنْ خَافَ كَيْفَ لَا يَفْزَعُ إِلَى قَوْلِهِ- حَسْبُنَا اللَّهُ وَ نِعْمَ الْوَكِيلُ فَإِنِّي سَمِعْتُ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَقُولُ بِعَقَبِهَا فَانْقَلَبُوا بِنِعْمَةٍ مِنَ اللَّهِ وَ فَضْلٍ لَمْ يَمْسَسْهُمْ سُوءٌ
{۲} وَ عَجِبْتُ لِمَنِ اغْتَمَّ كَيْفَ لَا يَفْزَعُ إِلَى قَوْلِهِ- لا إِلهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحانَكَ إِنِّي كُنْتُ مِنَ الظَّالِمِينَ فَإِنِّي سَمِعْتُ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَقُولُ بِعَقَبِهَا- وَ نَجَّيْناهُ مِنَ الْغَمِّ وَ كَذلِكَ نُنْجِي الْمُؤْمِنِينَ
{۳} وَ عَجِبْتُ لِمَنْ مُكِرَ بِهِ كَيْفَ لَا يَفْزَعُ إِلَى قَوْلِهِ- وَ أُفَوِّضُ أَمْرِي إِلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ بَصِيرٌ بِالْعِبادِ فَإِنِّي سَمِعْتُ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَقُولُ بِعَقَبِهَا- فَوَقاهُ اللَّهُ سَيِّئاتِ ما مَكَرُوا
{۴} وَ عَجِبْتُ لِمَنْ أَرَادَ الدُّنْيَا وَ زِينَتَهَا كَيْفَ لَا يَفْزَعُ إِلَى قَوْلِهِ- ما شاءَ اللَّهُ لا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ فَإِنِّي سَمِعْتُ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَقُولُ بِعَقَبِهَا- إِنْ تَرَنِ أَنَا أَقَلَّ مِنْكَ مالًا وَ وَلَداً. فَعَسى‏ رَبِّي أَنْ يُؤْتِيَنِ خَيْراً مِنْ جَنَّتِكَ وَ عَسَى مُوجِبَةٌ
    
آقا امام صادق (عليه السّلام) فرمود: در شگفتم از كسى كه از چهار چيز مى‌هراسد چرا به چهار چيز پناهنده نميشود:
{۱} شگفتم از آنكه ميترسد چرا پناه نمى‌برد بفرمودۀ خداى عز و جل «حَسْبُنَا اَللّٰهُ‌ وَ نِعْمَ‌ اَلْوَكِيلُ‌» خداوند ما را بس است و چه وكيل خوبى است؛ زيرا شنيدم خداى جل جلاله بدنبال آن ميفرمايد:بواسطۀ نعمت و فضلى كه از طرف خداوند شامل حالشان گرديد باز گشتند و هيچ بدى بآنان نرسيد.
{۲} و شگفتم در كسى كه اندوهناك است چرا پناه نمى‌برد بفرمودۀ خداى عز و جل: «لاٰ إِلٰهَ‌ إِلاّٰ أَنْتَ‌ سُبْحٰانَكَ‌ إِنِّي كُنْتُ‌ مِنَ‌ اَلظّٰالِمِينَ‌» زيرا شنيدم خداى عز و جل بدنبال آن ميفرمايد در خواستش را برآورديم و از اندوه نجاتش داديم و مؤمنين را هم چنين ميرهانيم.
{۳} و در شگفتم از كسى كه حيله‌اى در بارۀ او بكار رفته چرا بفرمودۀ خداى تعالى پناه نمى‌برد«وَ أُفَوِّضُ‌ أَمْرِي إِلَى اَللّٰهِ‌ إِنَّ‌ اَللّٰهَ‌ بَصِيرٌ بِالْعِبٰادِ» كار خود را بخدا واگذار ميكنيم كه خداوند بحال بندگان بينا است؛ زيرا شنيدم خداى بزرگ و پاك بدنبالش مى‌فرمايد خداوند او را از بديهائى كه در بارۀ او بحيله انجام داده بودند نگه داشت.
{۴} و در شگفتم از كسى كه خواستار دنيا و آرايش آن است چرا پناهنده نميشود بفرمايش خداى تبارك و تعالى «مٰا شٰاءَ اَللّٰهُ‌ لاٰ قُوَّةَ‌ إِلاّٰ بِاللّٰهِ‌» آنچه خدا خواست همان است و نيروئى جز به يارى خداوند نيست.
زيرا شنيدم خداى عزّ اسمه بدنبال آن ميفرمايد اگر چه مرا در مال و فرزند از خودت كمتر مى‌بينى ولى اميد هست كه پروردگار من بهتر از باغ تو مرا نصيب فرمايد. (و كلمۀ: عسى در اين آيه بمعناى اميد تنها نيست بلكه بمعناى اثبات و تحقق يافتن است).
من لا يحضره الفقيه، ج‏۴، ص: ۳۹۲؛
الأمالي( للصدوق)، ص: ۶؛
الخصال، ج‏۱، ص: ۲۱۸.

کلیه حقوق مادی و معنوی این پورتال محفوظ و متعلق به حجت الاسلام و المسلمین سید محمدحسن بنی هاشمی خمینی میباشد.

طراحی و پیاده سازی: FARTECH/فرتک - فکور رایانه توسعه کویر -