مطالب خواندنی

4- کثیر الشکّ «کسی که زیاد شکّ می کند»

بزرگ نمایی کوچک نمایی
مسأله 1184-اگر كسي1 در يك نماز سه مرتبه شكّ كند، يا در سه نماز پشت سر هم مثلاً در نماز صبح و ظهر شكّ كند، كثير الشكّ است و چنانچه زياد شكّ كردن او از غضب يا ترس يا پريشاني حواس نباشد، به شكّ خود اعتنا نكند.
1- فاضل: ميزان در تشخيص كثير الشكّ عرف است و اگر كسي...
*****
گلپايگاني: مسأله- اگر براي انسان حالتي پيدا شده باشد كه نتواند سه نماز پشت سر هم بدون شكّ بخواند كثير الشكّ است و بايد به شكّ خود اعتنا نكند.
خوئي، تبريزي: مسأله- كثير الشكّ كسي است كه عرفاً بگويند زياد شكّ مي كند يا اين كه حال او به نحوي باشد كه در هر سه نماز لااقل يك مرتبه شكّ كند، چنين شخصي به شكّ خود اعتنا نكند، (تبريزي: ولكن معتبر است زيادي شكّ از جهت عارضه موقتي مانند پريشاني خاطر از غضب و ترس نباشد).
وحید: مسأله- کثیرالشکّ کسی است که عرفا بگویند زیاد شکّ می کند و کسی که حال او به نحوی باشد که لااقل در هر سه نماز پشت سر هم یک مرتبه شکّ کند مصداق کثیرالشکّ است و چنانچه زیاد شکّ کردن از غضب یا ترس یا پریشانی حواس نباشد به شکّ خود اعتنا نکند.
صافي: مسأله- كثير الشكّ كسي است كه عرفاً بگويند زياد شكّ مي كند و بعيد نيست كسي هم كه نتواند سه نماز پشت سر هم بدون شكّ بخواند، كثير الشكّ باشد ، كه بايد به شكّ خود اعتنا نكند.
زنجاني: مسأله- كثير الشكّ ، كسي است كه در سه نماز لااقل يك مرتبه شكّ مي كند چنين شخصي به شكّ خود اعتنا نمي كند و كسي كه شکّ او به این اندازه نباشد ولی به قدری است که معمول مردم می گویند زياد شكّ مي كند بنابراحتياط واجب  به گونه ای رفتار کند که هم به وظیفه  شكّ معمولی و هم به وظیفه کثیرالشکّ عمل کرده باشد بنابراین اگر مثلا بین سه و چهار شکّ کرده به وظیفه شکّ معمولی عمل کند و اگر شکّ وی از شکّ هایی است که در افراد معمولی نماز را باطل می کند همانند کثیرالشکّ نماز را ادامه دهد و پس از تمام کردن آن را دوباره بخواند و اگر وظیفه شکّ معمولی مخالف وظیفه کثیرالشکّ است به یکی از دو وظیفه رفتار کرده و نماز را دوباره نیز بخواند بنابراین اگر در حال ایستاده بین چهار و پنج شکّ کند باید یا مانند کثیرالشکّ بنارا بر چهار گذاشته و نماز را تمام کند یا مانند شکّ معمولی به وظیفه ای که در مسأله [1192]  خواهد آمد عمل کند. و در هر دو حال نماز را دوباره بخواند.
سيستاني: مسأله- كثير الشكّ كسي است كه زياد شكّ مي كند به اين معني كه بيش از معمول شكّ مي كند با مقايسه حال او با حال كساني كه مانند او هستند از جهت بودن يا نبودن اسباب اغتشاش حواس، و اختصاص ندارد كثير الشكّ به كسي كه زياد شكّ کردن عادت او باشد، بلكه كافي است كه در معرض عادت به كثرت شكّ باشد.
مكارم: مسأله- چهارم: «كثير الشكّ» يعني كسي كه زياد شكّ مي كند، نبايد به شكّ خود اعتنا كند، خواه در عدد ركعات نماز باشد، يا در اجزاي نماز، يا شرايط نماز، كثير الشكّ كسي كه است بگويند زياد شكّ مي كند و اگر كسي در يك نماز سه مرتبه شكّ كند يا در سه نماز پشت سر هم شكّ كند، كثير الشكّ است ، هرگاه به خاطر يك حالت فوق العاده مانند بيماري، غضب يا مصيبت موقّتاً گرفتار حالت كثرت شكّ شود، بايد به شكّ خود اعتنا كرده و مطابق احكام آن رفتار كند.
بهجت: مسأله- كسي كه زياد شكّ مي كند ، نبايد به شكّ خود اعتنا كند و كثير الشكّ شدن به اين است كه مردم بگويند تو زياد شكّ مي كني؛ و زياد شكّ كردن به اين صورت محقق مي شود كه در يك نماز سه مرتبه شكّ كند، يا در سه نماز پشت سر هم مثلاً در نماز صبح و ظهر و عصر شكّ كند.
مسأله 1185-كثير الشكّ اگر در بجا آوردن چيزي شكّ كند1، چنانچه بجا آوردن آن نماز را باطل نمي كند2 بايد بنابگذارد كه آن را بجا آورده مثلاً اگر شكّ كند كه ركوع كرده يا نه بايد بنابگذارد كه ركوع كرده است3 و اگر بجا آوردن آن، نماز را باطل مي كند بايد بنابگذارد كه آن را انجام نداده، مثلاً اگر شكّ كند كه يك ركوع كرده يا بيشتر، چون زياد شدن ركوع نماز را باطل مي كند، بايد بنابگذارد كه بيشتر از يك ركوع نكرده است.
1-  سبحانی: باید آن طرف را بگیرد که به سود اوست...
2- خوئي، سيستاني، زنجاني، تبريزي، وحید: كثير الشكّ اگر در بجا آوردن چيزي از اجزاء (وحید: یا شرایط ) نماز شكّ كند...
بهجت: چنانچه بجا نياوردن آن نماز را باطل مي كند...
3- خوئي، تبريزي، سيستاني، زنجاني، وحید: و اگر در بجا آوردن چيزي شكّ كند كه نماز را باطل مي كند مثل اين كه شكّ كند كه نماز صبح را دو ركعت خوانده يا سه ركعت، بنا را بر صحت مي گذارد.(زنجانی: اگر در حال ایستاده شکّ کند که چهار رکعت خوانده یا پنج رکعت بنا را بر این می گذارد که در رکعت چهارم است و نماز را تمام می کند.)
*****
گلپايگاني، صافي: مسأله- هرگاه كثيرالشكّ در بجا آوردن چيزي شكّ كند ، بايد بنا بگذارد كه آن را بجا آورده مگر اين كه اگر آن را بجا آورده باشد نماز باطل باشد كه در اين صورت، بايد بنابگذارد كه آن را انجام نداده، مثلاً اگر شكّ كند كه يك ركوع كرده يا بيشتر، چون با زياد شدن ركوع، نماز باطل است، بايد بنا بگذارد كه بيشتر از يك ركوع نكرده است.
فاضل: مسأله- كثير الشكّ در بجا آوردن چيزي شكّ كند بايد بنا را بر اين بگذارد كه آن فعل را انجام داده است و نماز را ادامه دهد، مثلاً اگر شكّ كند كه سجده كرده يا خير بنا بگذارد كه انجام داده است و اگر شكّ كند كه دو ركعت خوانده است يا سه ركعت بنا بگذارد كه سه ركعت خوانده است و اگر بر انجام آن فعل نماز باطل مي شود بنا بگذارد كه آن را انجام نداده است مثلاً اگر در نماز صبح شكّ كند كه دو ركعت خوانده يا سه ركعت بنا بگذارد كه دو ركعت خوانده و نماز را تمام كند.
مكارم: مسأله- منظور از اعتنا نكردن به شكّ اين است كه آن طرف را كه به نفع اوست بگيرد، مثلاً اگر شكّ كند كه سجده يا ركوع را بجا آورده؛ بنا بگذارد كه بجا آورده است، هر چند از محلّ آن نگذشته است، يا اگر شكّ كند نماز صبح را دو ركعت خوانده يا سه ركعت، بنا بگذارد كه دو ركعت خوانده است.
مسأله 1186- كسي كه در يك چيز نماز زياد شكّ مي كند1، چنانچه در چيزهايي ديگر نماز شكّ كند2 بايد به دستور آن عمل نمايد3، مثلاً كسي كه زياد شكّ مي كند سجده كرده يا نه، اگر در بجا آوردن ركوع شكّ كند بايد به دستور آن رفتار نمايد يعني اگر ايستاده4 ركوع را بجا آورد و اگر به سجده رفته، اعتنا نكند.
این مسأله در رساله آیت الله سبحانی نیست.
1- سيستاني: به طوري كه زياد شكّ از مختصّات آن چيز حساب شود...
مكارم: مثلاً در حمد و سوره...
2- نوري: بطور معمول شكّ كند...
3- مکارم: [و] تنها در موردی که زیاد شکّ می کند اعتنا نخواهد کرد.[پایان مسأله]
4- خوئي، تبريزي، زنجاني، سيستاني، وحید: اگر به سجده نرفته...
مسأله 1187-كسي كه 1در نماز مخصوصي مثلاً در نماز ظهر زياد شكّ مي كند2اگر در نماز ديگر مثلاً در نماز عصر شكّ كند، بايد به دستور شكّ رفتار نمايد.
اين مسأله دررساله آيت الله بهجت نيست.
1- سيستاني: كسي كه هميشه...
2- سيستاني: به طوري كه كثرت شكّ از مختصات آن شمرده مي شود...
مكارم: فقط در آن بايد اعتنا نكند. [پايان مسأله]
مسأله 1188- كسي كه وقتي1 در جاي مخصوصي نماز مي خواند زياد شكّ مي كند2، اگر در غير آنجا نماز بخواند و شكّي براي او پيش آيد به دستور شكّ عمل نمايد.
اين مسأله در رساله آيات عظام  بهجت و سبحانی نيست
1- خوئي، زنجاني، سيستاني: كسي كه فقط وقتي...
2- سيستاني: به همان نحو كه در مسأله قبل آمد...
*****
مكارم: مسأله- اگر كسي در مكان مخصوصي (مثلاً وقتي در ميان جمع نماز مي خواند) زياد شكّ مي كند فقط در همانجا اعتنا به شكّ خود نمي كند.
مسأله 1189-اگر انسان شكّ كند كه كثير الشكّ شده يا نه1، بايد به دستور شكّ عمل نمايد2، و كثير الشكّ تا وقتي يقين نكند3 كه به حال معمولي مردم برگشته4 بايد به شكّ خود اعتنا نكند.
این مسأله در رساله ایت الله سبحانی نیست.
1- فاضل: يعني چون نمي داند كه آيا در سه نماز قبلي شكّ كرده تا كثير الشكّ باشد يا فقط در دو نماز قبلي شكّ كرده تا كثير الشكّ نباشد...
2- مكارم: بنا مي گذارد بر اين كه كثير الشكّ نشده...
3- زنجاني: تا وقتي اطمينان نكند...
4- سيستاني: اگر منشأ شكّ او شكّ در تغيير حال خودش باشد نه شكّ در معناي كثير الشكّ...
مسأله 1190-كسي كه زياد شكّ مي كند اگر شكّ كند ركني را بجا آورده يا نه و اعتنا نكند بعد يادش بيايد كه آن را بجا نياورده1، چنانچه مشغول ركن بعد نشده، بايد آن را بجا آورد2 و اگر مشغول ركن بعد شده نمازش باطل است3، مثلاً اگر شكّ كند ركوع كرده يا نه و اعتنا نكند، چنانچه پيش از سجده يادش بيايد كه ركوع نكرده، بايد ركوع كند و اگر در سجده يادش بيايد ، نمازش باطل است4.
اين مسأله در رساله آيات عظام بهجت و مظاهری نيست
1- وحید: در صورتی که تکبیرة الاحرام باشد نمازش باطل است چه داخل رکن بعد شده باشد یا نشده باشد ، و در غیر آن...
2- سيستاني: بايد آن ركن را و آنچه بعد از آن است بجا آورد...
3- مكارم: ولی اگر در غیر رکن باشد و بعد یادش بیاید که بجا نیاورده چنانچه وارد رکن بعد نشده بجا می آورد واگر وارد رکن بعد شده بر نمی گردد و نمازش صحیح است.
سيستاني: بنابراحتياط باطل است...
4- خوئي، تبريزي، سيستاني، وحید: چنانچه پيش از سجده دوم يادش بيايد كه ركوع نكرده، بايد برگردد و ركوع كند و اگر در سجده دوم يادش بيايد، نمازش باطل است (سيستاني: بنابر احتياط).
گلپايگاني، صافي: چنانچه پيش از سجده دوم يادش بيايد كه ركوع نكرده، بايد برگردد و ركوع كند و نماز را تمام نمايد و احتياط مستحبّ آن است كه نماز را دوباره بخواند و اگر در سجده دوم يادش بيايد، نمازش باطل است.
*****
زنجاني: مسأله- كسي كه زياد شكّ مي كند ، اگر شكّ كند دو سجده را انجام داده يا نه، و اعتنا نكند و بعد يادش بيايد كه آنها را انجام نداده، چنانچه مشغول ركوع ركعت بعد نشده بايد آنها را بجا آورد و چنانچه مشغول ركوع شده نمازش باطل است، و اگر شكّ كند كه ركوع را انجام داده يا نه، و اعتنا نكند و بعد يادش بيايد كه آن را انجام نداده، چنانچه قبل از سر گذاشتن به زمين براي سجده دوم يادش بيايد بايد برگردد و آن را انجام دهد و اگر پس از سر گذاشتن به زمين براي سجده دوم يادش بيايد ، به احتياط واجب دو سجده را ناديده گرفته و پس از انجام ركوع و سجود نماز را تمام كند و پس از آن نماز را دوباره بجا آورد.
مسأله 1191- كسي كهزياد شكّ مي كند ، اگر شكّ كند چيزي را كه ركن نيست بجا آورده يا نه و اعتنا نكند و بعد يادش بيايد كه آن را بجا نياورده، چنانچه از محل بجا آوردن آن نگذشته بايد آن را بجاآورد1 و اگر از محل آن گذشته2 نمازش صحيح است 3، مثلاً اگر شكّ كند كه حمد خوانده يا نه و اعتنا نكند، چنانچه در قنوت يادش بيايد كه حمد نخوانده ، بايد بخواند4 و اگر در ركوع يادش بيايد نماز او صحيح است.
اين مسأله در رساله آيات عظام بهجت وسبحانی نيست
1- سيستاني: بايد آن را و آنچه بعد از آن است بجا آورد...
2- فاضل: يعني وارد ركن بعد شده...
3- زنجانی: چنانچه واردرکن بعد از آن نشده، باید آن را بجا ورد و اگر وارد رکن بعد شده نمازش صحیح است.
4- سيستاني: بايد حمد و سوره را بخواند...
مکارم: رجوع کنید به ذیل مسأله 1190
مسأئل اختصاصي
مكارم: مسأله 1068- اشخاص وسواسي بايد به يقين و شكّ خود عمل نكنند بلكه مطابق اشخاص معمولي عمل كنند خواه يقين براي آنها حاصل شود يا نه، و الا در بسياري از موارد نمازشان باطل خواهد بود.
مظاهری: مسأله 947- کسانی که بسیار شکّ می کنند یا زود یقین به چیزی پیدا می کنند که به آنها وسواسی می گویند، یقین و گمان و شکّ آنها اعتبار ندارد و باید طبق متعارف مردم عمل کنند بلکه باید بر آنچه که به نفع آنهاست بنا بگذارد مثلا کسی که وسواسی در طهارت و نجاست است ، اگر شکّ کرد بلکه اگر یقین کرد که نجاست به او ترشح کرده است باید اعتنا نکند و همین مقدار که یک مرتبه مثلا چیز نجسی را زیر شیر آب گرفت، پاک بداند. و وسواسی اگر به شکّ بلکه یقین خود اعتنا کند حرام و موجب خسران دنیا و آخرت اوست.

  نسخه مناسب چاپ | خروجی word | ایمیل | 

 
پاسخ به احکام شرعی

فید سایت

 
موتور جستجوی سایت

تابلو اعلانات

پیوندها

حدیث روز

امیدواری به رحمت خدا

عن ابى ذرالغفارى (رضى اللّه عنه) قال: قال النبى (صلى اللّه عليه و آله‏ و سلّم): قال اللّه تبارك و تعالى:

يابن آدم ما دعوتنى و رجوتنى اغفرلك على ما كان فيك و ان اتيتنى بقرار الارض خطيئة اتيتك بقرارها مغفرة ما لم تشرك بى و ان اخطات حتى بلغ خطاياك عنان السماء ثم استغفرتنى غفرت لك.

اى فرزند آدم هر زمان كه مرا بخوانى و به من اميد داشته باشى تمام آنچه كه بر گردن توست مى‏بخشم و اگر به وسعت زمين همراه با گناه به پيش من آئى، من به وسعت زمين همراه با مغفرت به نزد تو مى‏آيم، مادامى كه شرك نورزى. و اگر مرتكب گناه شوى بنحوى كه گناهت به مرز آسمان برسد سپس استغفار كنى، ترا خواهم بخشيد.



کلیه حقوق مادی و معنوی این پورتال محفوظ و متعلق به حجت الاسلام و المسلمین سید محمدحسن بنی هاشمی خمینی میباشد.

طراحی و پیاده سازی: FARTECH/فرتک - فکور رایانه توسعه کویر -