مطالب خواندنی

پیرامون کسوف و خسوف {خورشید گرفتگی و ماه گرفتگی}

بزرگ نمایی کوچک نمایی
  
بسم الله الرحمن الرحیم
مطالبی کوتاه پیرامون کسوف و خسوف {خورشید گرفتگی و ماه گرفتگی} و حکمت خواندن نماز آیات برای خورشید گرفتگی و ماه گرفتگی
از رواياتي که درباره نماز آيات آمده است برداشت مي شود که چون بروز اين پديده ی شگفت انگیز؛ خارج از قدرت انسان است و فقط مظهر قدرت خداوند است؛ موقعيتي مناسب هست براي رو آوردن به خداوند و به ياد آوردن علت واقعی آن. و لذا در چنین لحظه هائی شايسته است که ايمان قلبي خود را در قالب عمل ريخته و با خواندن يکي از بهترين ذکرهای خدای متعال يعنی با نماز و نهادن پيشاني به آستان قدس ربوبی، به عجز خود در برابر قدرت الهی اعتراف نماييم.
دو روايت پیرامون نماز آیات :
(۱) آقا رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلّم): خورشيد و ماه به خاطر مرگ يا زندگي کسي کسوف و خسوف نمي شوند. اين دو از نشانه هاي خداوند متعال مي باشند، هنگامي که خسوف و کسوف را مشاهده کرديد براي نماز خواندن به مساجد برويد.
(۲) آقا امام صادق (علیه السلام): پديده هاي زلزله، کسوف، خسوف و بادهاي ترسناک از نشانه هاي قيامت است. پس هنگامي که يکي از اين پديده ها رخ داد، قيامت را به ياد آوريد و به مساجد آييد و در پيشگاه الهي تضرع نماييد.
اقسام نماز:
(۱) نمازهای واجب. مانند: نماز یومیه. نماز آیات. نماز میّت. نماز طواف واجب خانه کعبه. نماز قضای پدرو مادر که بر پسر بزرگتر واجب است. نمازی که بواسطه اجاره و نذر و قسم و عهد واجب می شوند.
(۲) نمازهای مستحبّ. {تعداد نمازهای مستحبّ زیادند}.
نماز آیات یکی از اقسام نمازهای واجب هست که مؤمنین برای موارد ذیل میخوانند:
(۱) خورشيد گرفتگي {کسوف}،
(۲) ماه گرفتگي {خسوف}،
(۳) زلزله
(۴) رعـد و برق بسيار شديد و بادهاي سرخ و سياه كه بيشتر مردم بترسند.
نماز آيات دو ركعت است و در هر رکعت پنج رکوع دارد و به چندین کیفیت خوانده میشود که دو کیفیت آن به شرح ذیل است:
(۱) در هر ركعت پنج ركوع دارد و قبل از هر ركوع يك حمد و یک سوره خوانده مي شود.
(۲) در هر ركعت بعد از حمد يكي از سوره هاي قرآن را پنج قسمت میکنند و در هر قبل از رکوع، یک آیه یا کمتر یا بیشتر می خوانند و به رکوع می روند.
این گونه نماز ایات خواندن مطابق با فتوای مراجع عظام صحیح است؛ قبل از هر رکوع:
۱- بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیم قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ. {رکوع اول}
۲- اللَّهُ الصَّمَدُ. {رکوع دوم}
۳- لَمْ یَلِدْ. {رکوع سوم}
۴- وَلَمْ یُولَدْ. {رکوع چهارم}
۵- وَلَمْ یَکُنْ لَهُ کُفُوًا أَحَدٌ. {رکوع پنجم} و پس از رکوع پنجم سجده برود.
برخي از احکام نماز آيات (خورشید یا ماه گرفتگی):
۱- آغاز نماز آيات براى ماه و خورشيد گرفتگى، از شروع گرفتگى است. { بنابراین: چون وقت نماز كسوف و خسوف از آغاز گرفتن خورشيد و ماه است تا آغاز باز شدن و از اين رو بايد از وقتي كه خورشيد يا ماه گرفتگي آغاز مي شود شروع به نماز آيات كرد و بنابراحتیاط واجب، باید به قدری تأخیر نیندازد که خورشید یا ماه شروع به بازشدن کند}.
۲- اگر نماز طوری با تأخیر بخواند که آفتاب یا ماه شروع به باز شدن کند باید بدون نيّت ادا و قضاء {یعنی به نیّت مافی الذمّه} بخواند.
۳- قضاى ماه و خورشيدگرفتگى وقتى است كه كاملًا باز شده است لذا اگر نماز را در وقت نخواند بايد به نیّت قضا بخواند.
۴- اگر در نماز آيات شك كند كه چند ركعت خوانده و فكرش به جايي نرسد نماز باطل است.
۵- هر يك از ركوع هاى نماز آيات رُكن است كه اگر عمداً يا اشتباهاً كم يا زياد شود، نماز باطل است.
6- اگر بعد از باز شدن آفتاب يا ماه بفهمد كه تمام آن گرفته بوده، بايد قضاي نماز آيات را بخواند، ولي اگر بفهمد مقداري از آن گرفته بوده قضا بر او واجب نيست. [1] ( آیةالله شبیری زنجاني: و كسي كه در موقع گرفتن خورشيد يا ماه نماز آيات را عمداً نخوانده باشد، در صورتي كه تمام ماه يا خورشيد گرفته باشد بنابراحتياط واجب بايد براي قضاي نماز آيات غسل نموده و نماز بخواند و نماز قضا بدون غسل باطل است).
تذکـــر: چون مرحوم آیةالله العظمی فاضل لنکرانی و نیز حضرت آیةالله العظمی مکارم شیرازی[2]، در مسأله تقسیم سوره؛ تقسیم آیه را به  کمتر از آیه احتیاطاً اشکال می کنند مقلدین این دو مرجع عظیم الشأن میتوانند از احتیاط مرجع تقلیدشان به فتوای یکی از مراجع عظام زنده {با رعایت الأعلم فالأعلم} که تقسیم آیه را به کمتر از آیه اشکال نمی کنند رجوع کنند تا نمازشان صحیح خوانده شود.
سؤال: آیا نماز آيات برحائض و نفساء که در حال حيض يا نفاس باشد واجب است؟
حکم نماز آیات دختران و بانوان که در زمان آفتاب گرفتگی و ماه گرفتگی حائض یا نفساء بوده اند چیست؟
آیات عظام: امام خمینی، اراکی، خوئی، بهجت، تبریزی، امام خامنه ای، سیستانی، وحیدخراسانی، مکارم شیرازی، نوری همدانی، سبحانی و مظاهری: نماز آيات بر او واجب نيست و قضا هم ندارد.
آیةالله العظمی فاضل لنکرانی: بنابراحتياط واجب پس از پاك شدن قضا نمايد، و همچنين اگر زلزله يا ساير آيات پديد آید، بنابراحتياط واجب پس از پاك شدن نماز آيات را بجا آورد.
آیات عظام: گلپايگانی، صافی گلپایگانی: بعد از پاك شدن بنابراحتياط لازم (آیةالله صافي: بنابراحتياط مستحب) بايد بجا آورد و در گرفتن ماه و خورشيد بنابراحتياط نيت ادا و قضا نكند ولي در غير اين دو نيت ادا كند.
آیةالله العظمی شبیری زنجاني: اگر هنگام كسوف يا خسوف خبردار شده است، بنابراحتياط واجب، بايد قضا نمايد و اگر خبردار نشد و كسوف يا خسوف كلي بود بنابر احتياط واجب، قضا دارد و الّا ، قضا واجب نيست، و اگر در حال حيض يا نفاس، زلزله يا رعد و برق و مانند اينها اتفاق بيفتد، بنابراحتياط واجب، بايد بعد از پاك شدن، نماز آيات را بخواند.
منبع: توضیح المسائل مراجع، مسأله 1506.
کیفیة صلاةالآیات فی:
(1) العروةالوثقی / آیات العظام: امام خمینی، خوئی، گلپایگانی، اراکی، فاضل لنکرانی، تبریزی، سیستانی، مکارم شیرازی، نوری همدانی، مظاهری: أما كيفيتها: فهي ركعتان في كل منهما خمس ركوعات وسجدتان بعد الخامس من كل منهما، فيكون المجموع عشر ركوعات وسجدتان بعد الخامس وسجدتان بعد العاشر، وتفصيل ذلك : بأن يكبر للاحرام مقارنا للنية ثم يقرأ الحمد وسورة ثم يركع ثم يرفع رأسه ويقرأ الحمد وسورة ثم يركع وهكذا حتى يتم خمساً، فيسجد بعد الخامس سجدتين، ثم يقوم للركعة الثانية فيقرأ الحمد وسورة ثم يركع وهكذا إلى العاشر، فيسجد بعده سجدتين ثم يتشهد ويسلم، ولا فرق بين اتحاد السورة في الجميع أو تغايرها،
ويجوز تفريق سورة واحدة على الركوعات فيقرأ في القيام الأول من الركعة الأولى الفاتحة ثم يقرأ بعدها آية من سورة[3] أو أقل[4] أو أكثر[5] ثم يركع ويرفع رأسه ويقرأ بعضاً آخر من تلك السورة ويركع، ثم يرفع ويقرأ بعضا آخر وهكذا إلى الخامس حتى يتم سورة ثم يركع ثم يسجد بعده سجدتين، ثم يقوم إلى الركعة الثانية فيقرأ في القيام الأول الفاتحة وبعض السورة، ثم يركع ويقوم ويصنع كما صنع في الركعة الأولى إلى العاشر، فيسجد بعده سجدتين ويتشهد ويسلم...
(2) تحریر الوسیله / آیةالله العظمی امام خمینی: { أما كيفيتها:} صلاة الآيات ركعتان، في كل واحدة منهما خمسة ركوعات فیکون المجموع عشرة.
و تفصیله: بأن یُحرم مع النیّة کما فی الفریضة، ثم یقرأ الفاتحة والسورة، ثم یرکع، ثم یرفع رأسه، ثمّ یقرأ الحمد والسورة، ثم یرکع، ثم یرفع رأسه و یقرأ، و هکذا حتّی یتمّ خمساً علی هذا الترتیب، ثم یسجد سجدتین بعد رفع رأسه من الرکوع الخامس، ثم یقوم و یفعل ثانیاً کما فعل أوّلاً، ثم یتشهّد و یسلّم. و لافرق فی السورة بین کونها متّحدة فی الجمیع أو متغایرة.
و یجوز تفریق سورة کاملة علی الرکوعات الخمسة من کلّ رکعة، فیقرأ بعد تکبیرة  الإحرام الفاتحة، ثم یقرأ بعدها آیة من سورة أو أقلّ أو أکثر، ثم یرکع، ثم یرفع رأسه و یقرأ بعضاً آخر من تلک السورة، متصلاً بما قرأه منها اوّلاً، ثم یرکع، ثم یرفع رأسه و یقرأ بعضاً آخر منها کذلک و هکذا الی الرکوع الخامس حتّی یتمّ سورة ثم یرکع الخامس، ثم یسجد، ثم یقوم الی الثانیة و یصنع کما صنع فی الرکعة الاُولی...
(3) وسیلة النجاة / آیةالله العظمی بهجت: كيفية صلاة الآیات: و تفصیل ذلک: بأن یُحرم مقارناً للنیّة کما فی الفریضة، ثم یقرأ الحمد والسورة، ثم یرکع، ثم یرفع رأسه، ثمّ یقرأ الحمد والسورة، ثم یرکع، ثم یرفع رأسه، و هکذا حتّی یتمّ خمساً علی هذا الترتیب، ثم یسجد سجدتین بعد رفع رأسه من الرکوع الخامس، ثم یقوم و یفعل ثانیاً کما فعل أوّلاً، ثم یتشهّد و یسلّم. و لافرق فی السورة بین کونها متّحدة فی الجمیع أو متغایرة.
و یجوز تفریق سورة کاملة علی الرکوعات الخمسة من کلّ رکعة، فیقرأ بعد تکبیرة  الإحرام الفاتحة، ثم یقرأ بعدها آیة من سورة أو أقلّ أو أکثر، ثم یرکع، ثم یرفع رأسه و یقرأ بعضاً آخر منها کذلک، و هکذا الی الرکوع الخامس حتّی یتمّ سورة، ثم یرکع، ثم یسجد ثم یقوم الی الثانیة و یصنع کما صنع فی الرکعة الاُولی...
(4) منهاج الصالحین / آیات العظام: خوئی، تبریزی، وحید خراسانی: صلاة الآيات ركعتان، في كل واحدة خمسة ركوعات ينتصب بعد كل واحد منها، وسجدتان بعد الانتصاب من الركوع الخامس، ويتشهد بعدهما ثم يسلم، وتفصيل ذلك أن يحرم مقارنا للنية كما في سائر الصلوات. ثم يقرأ الحمد وسورة. ثم يركع، ثم يرفع رأسه منتصبا فيقرأ الحمد وسورة، ثم يركع، وهكذا حتى يتم خمسة ركوعات، ثم ينتصب بعد الركوع الخامس، ويهوي إلى السجود، فيسجد سجدتين ثم يقوم ويصنع كما صنع أولا، ثم يتشهد ويسلم.
{و}  يجوز أن يفرق سورة واحدة على الركوعات الخمسة، فيقرأ بعد الفاتحة في القيام الأول، بعضا من سورة، آية كان أو أقل من آية، أو أكثر، ثم يركع، ثم يرفع رأسه ويقرأ بعضا آخر من حيث قطع أولا، ثم يركع، ثم يرفع رأسه ويقرأ بعضا آخر من حيث قطع ثم يركع. وهكذا يصنع في القيام الرابع والخامس حتى يتم سورة، ثم يسجد السجدتين، ثم يقوم ويصنع كما صنع في الركعة الأولى...
منهاج الصالحین / آیةالله العظمی سیستانی: صلاة الآيات ركعتان، في كل واحدة خمسة ركوعات ينتصب بعد كل واحد منها، وسجدتان بعد الانتصاب من الركوع الخامس، ويتشهد بعدهما ثم يسلم، وتفصيل ذلك أن يحرم مقارناً للنية كما في سائر الصلوات، ثم يقرأ الحمد وسورة ثم يركع، ثم يرفع رأسه منتصباً فيقرأ الحمد وسورة ثم يركع، وهكذا حتى يتم خمسة ركوعات، ثم ينتصب بعد الركوع الخامس، ويهوي إلى السجود، فيسجد سجدتين ثم يقوم ويصنع كما صنع أولاً، ثم يتشهد ويسلم.
يجوز أن يفرق سورة واحدة على الركوعات الخمسة، فيقرأ بعد الفاتحة في القيام الأول بعضاً من سورة ــ والأحوط لزوماً أن يكون جملة تامة إذا لم يكن آية تامة، كما أن الأحوط لزوماً الابتداء فيه من أول السورة وعدم الاقتصار على قراءة البسملة فقط ــ ثم يركع، ثم يرفع رأسه ويقرأ بعضاً آخر من حيث قطع أولاً ثم يركع، ثم يرفع رأسه ويقرأ بعضاً آخر من حيث قطع ثم يركع، وهكذا يصنع في القيام الرابع والخامس حتى يتم سورة، ثم يسجد السجدتين، ثم يقوم ويصنع كما صنع في الركعة الأولى...
(5) هدایةالعباد / آیات العظام: الگلپایگانی، الصافی الگلپایگانی: كيفية صلاة الآیات: صلاة الآيات ركعتان، في كل واحدة منهما خمس ركوعات: و تفصیل ذلک: بأن یُحرم مقارناً للنیّة کما فی الفریضة، و یقرأ الحمد والسورة، و یرکع، ثم یرفع رأسه، و یقرأ الحمد والسورة و یرکع، ثم یرفع رأسه، و هکذا حتّی یتمّ خمساً علی هذا الترتیب، ثم یسجد سجدتین بعد رفع رأسه من الرکوع الخامس، ثم یقوم و یفعل ثانیاً کما فعل أوّلاً، ثم یتشهّد و یسلّم. {و} لافرق فی السورة بین کونها متّحدة فی الجمیع أو مختلفة.
یجوز تفریق سورة کاملة علی الرکوعات الخمسة من کلّ رکعة، فیقرأ بعد تکبیرة  الإحرام الفاتحة، و یقرأ بعدها آیة من سورة أو أقلّ أو أکثر، و یرکع، ثم یرفع رأسه و یقرأ بعضاً آخر من تلک السورة من بعد ما قرأه اولاً ثمّ یرکع ثمّ یرفع رأسه و یقرأ بعضاً آخر منها کذالک و هکذا الی الرکوع الخامس حتّی یتمّ سورة، {ثم یرکع}، ثم یسجد ثم یقوم الی الثانیة و یصنع کما صنع فی الرکعة الاُولی...

[1] توضیح المسائل مراجع، مسأله 1499.
[2] بر اساس آنچه برخی از معتمدین دفتر آیةالله العظمی مکارم شیرازی فرموده اند: {البته فتوای آیةالله مکارم شیرازی در عروه همان است که خواهید دید}.
[3] آیةالله العظمی سیستانی: الأحوط الإبتداء من اولها، وعدم الإقتصار على قراءة البسملة وحدها.
[4] آیةالله العظمی سیستانی: بشرط أن يكون جملة تامّة على الأحوط.
[5] آیةالله العظمی فاضل لنکرانی: الأحوط عدم الإقتصار علی أقلّ من آیة.
= = = = =
مــنــابــع: العروةالوثقی / تحریرالوسیله / منهاج الصالحین / هدایةالعباد / وسیلةالنجاة / توضیح المسائل مراجع.

  نسخه مناسب چاپ | خروجی word | ایمیل | 

 
پاسخ به احکام شرعی

فید سایت

 
موتور جستجوی سایت

تابلو اعلانات

پیوندها

حدیث روز

امیدواری به رحمت خدا

عن ابى ذرالغفارى (رضى اللّه عنه) قال: قال النبى (صلى اللّه عليه و آله‏ و سلّم): قال اللّه تبارك و تعالى:

يابن آدم ما دعوتنى و رجوتنى اغفرلك على ما كان فيك و ان اتيتنى بقرار الارض خطيئة اتيتك بقرارها مغفرة ما لم تشرك بى و ان اخطات حتى بلغ خطاياك عنان السماء ثم استغفرتنى غفرت لك.

اى فرزند آدم هر زمان كه مرا بخوانى و به من اميد داشته باشى تمام آنچه كه بر گردن توست مى‏بخشم و اگر به وسعت زمين همراه با گناه به پيش من آئى، من به وسعت زمين همراه با مغفرت به نزد تو مى‏آيم، مادامى كه شرك نورزى. و اگر مرتكب گناه شوى بنحوى كه گناهت به مرز آسمان برسد سپس استغفار كنى، ترا خواهم بخشيد.



کلیه حقوق مادی و معنوی این پورتال محفوظ و متعلق به حجت الاسلام و المسلمین سید محمدحسن بنی هاشمی خمینی میباشد.

طراحی و پیاده سازی: FARTECH/فرتک - فکور رایانه توسعه کویر -