مطالب خواندنی

مسایل متفرقه خمس

بزرگ نمایی کوچک نمایی

جایگاه خمس در اسلام

سؤال393. آیا وجوب خمس ـ مانند وجوب نماز و روزه ـ از ضروریات اسلام است و منکر آن کافر مى شود؟

پاسخ:بله، اصل وجوب خمس از ضروریات است.

جواز تغییر سال خمسى براى فرار از پرداخت خمس

سؤال394. آیا جایز است سال خمسى را براى فرار از پرداخت خمس تغییر داد؟ مثلاً فردى قرار است دو روز پیش از سال خمسى پولى به دستش برسد، سال خمسى را به ده روز جلوتر تغییر مى دهد تا آن پول از درآمد سال آینده اش باشد.

پاسخ:جایز است، زیرا تأخیر خمس هر چیزى تا سر سال مبتنى بر ارفاق و سهولت در کار است.

بخشش براى فرار از خمس

سؤال395. آیا جایز است قبل از رسیدن سال اموال خود را به قصد فرار از خمس ببخشد؟

پاسخ:اگر بخشش زاید بر شأن او نباشد، جایز است.

فرار از خمس با صرف مازاد درآمد خود در خرید وسایل و لوازم زندگى

سؤال396. آیا انسان مى تواند قبل از فرارسیدن سال خمسى براى فرار از خمس، مازاد درآمد خود را براى خرید قالى، یخچال، تلویزیون و سایر لوازم زندگى مصرف کند؟

پاسخ:مانعى ندارد.

تلف شدن خمس دست واسطه

سؤال397. طلبه اى خمس و وجوه شرعیه اى را از مردم مى گیرد تا به مرجع تقلید برساند. بین راه دزد به او برخورد مى کند و آن اموال را مى برد. آیا وى ضامن مى باشد؟

پاسخ:اگر بدون تعدّى و تفریط بوده، او ضامن نیست و ذمّه آن دهنده هم برى ء شده است.

مفقود شدن پولى که خمس به آن تعلق گرفته است

سؤال398. شخصى مقدارى پول داشته که به آن خمس تعلق گرفته و قبل از پرداخت خمس، پول هاى مذکور مفقود شده است، تکلیف او چیست؟

پاسخ:اگر در نگهدارى آن افراط یا تفریط نکرده، دیگر تکلیف ندارد.

مال حلال مخلوط به حرامى که باید دو بار خمس آن را داد

سؤال399. مال حلال مخلوط به حرام در چه صورتى باید دوبار خمس آن را پرداخت؟

پاسخ:اوّل خمس سبب حلیت را مى دهد و اگر زاید بر مؤونه بوده، باز خمس دیگرى را مى دهد.

خمس منازل کسى که چند ماه در شهر و چند ماه در روستا زندگى مى کند

سؤال400. کسى که چند ماه از سال در شهر و چند ماه دیگر را در روستا زندگى مى کند، اگر یک خانه در شهر و خانه اى دیگر در روستا بخرد، آیا به آن ها خمس تعلق مى گیرد؟

پاسخ:خیر، تعلق نمى گیرد.

خمس زمینى که به قیمت کمتر از قیمت اصلى و واقعى آن فروخته مى شود

سؤال401. پدرى یک قطعه زمین را به قیمت یکصد و پنجاه هزار تومان به فرزندش فروخت، حال آن که قیمت واقعى آن بیش از یک میلیون تومان است، در این صورت آیا باید خمس مبلغ پرداخت شده بابت زمین را بپردازد یا خمس ارزش واقعى آن را؟

پاسخ:اگر خمس به آن زمین تعلق گرفته بوده، باید خمس ارزش واقعى آن را بدهد.

معیار معافیت از خمس به استفاده کردن و مصرف وسایل و ارزاق

سؤال402. آیا معیار جهت معافیت خمس، استفاده کردن وسایل تا مدّت یک سال از تاریخ خرید است یا استفاده کردن از آن ها تا رسیدن به سال خمسى؟ مثلاً اگر برنج بخرد و تا یازده ماه بعد تمام شود ولى سر سال خمسى درآمد کشاورزى او و یا مغازه او پنج ماه بعد باشد، آیا به آن برنج خمس تعلق مى گیرد، حتى اگر براى هر حقوق و درآمدى سال جداگانه قرار داده باشد؟

پاسخ:بله؛ آن برنج متعلق خمس است چون کسى که یک نوع رشته کسب دارد براى تمام درآمد آن باید یک سال خمسى قرار دهد؛ مگر از مصادیق مسأله ى 1400 رساله باشد.

حکم پرداخت وجوهات به روحانیون مقیم شهرها و روستاها

سؤال403. آیا اجازه مى فرمایید مقلّدین حضرتعالى وجوه شرعیّه خویش را به روحانیونى که در منطقه هستند یا با حوزه علمیه قم ارتباط دارند و مدعى هستند که آن وجوه را به حوزه علمیه مى رسانند پرداخت کنند؟

پاسخ:مجازید به آن ها بدهید ولى از آن ها رسید و قبض مرجع خود را مطالبه کنید.

حکم خمس مال وصیت شده

سؤال404. شخصى وصیت کرده موجودى و اموالش را به یکى از بستگانش بدهند، آیا پس از دریافت مال باید خمس آن را بدهد یا این که مال وصیّت شده حکم ارث را دارد؟

پاسخ:در زاید بر مؤونه على الاحوط خمس دارد.

خمس قبر خریدارى شده

سؤال405.شخصى قبرى براى خود خریده است، آیا باید خمس آن را بدهد؟ و اگر در سال خرید فوت کند، آیا باید خمس پول خرید را از ترکه او بدهند؟

پاسخ:اگر از سود بین سال قبل خریده است، وقتى سال بر آن گذشت باید خمس آن را بدهد.

پولى که از درآمد سال جایگزین پول خمس داده شده مى گردد

سؤال406. اینجانب سال گذشته در اوّل سال خمسى خود مبلغ یکصد هزار تومان پول مخمس (خمس داده شده) در بانک داشتم، درسال جارى این پول را به تدریج صرف مایحتاج منزل کردم. ولى در آخر سال از درآمد امسال همان مبلغ را مجددا در بانک گذاشتم، بفرمایید آیا باید خمس این مبلغ را هم بدهم؟

پاسخ:خیر، لازم نیست.

کسى که از اوّل تکلیف خمس نداده و حالا فقیر شده است

سؤال407.کسى از اوّل تکلیف بنا داشته خمس بدهد؛ ولى مسامحه کرده و خمس نداده و اکنون فقیر شده و توانایى پرداخت خمس را ندارد، تکلیف او چیست؟

پاسخ:همان طور که سایر بدهى هاى او ساقط نمى شود، خمس مال او نیز ساقط نمى شود و باید به حاکم شرع مراجعه کند.

تعویض پول خمس با پول دیگر

سؤال408. پولى به کسى داده مى شود تا بابت خمس به مرجع تقلید برساند، آیا مى تواند آن پول را براى خود برداشته و از پول خود به جاى آن بگذارد؟

پاسخ:قبل از تبدیل آن به پول دیگر، نمى تواند در آن تصرف کند.

نحوه ى شناخت نماینده مرجع تقلید

سؤال409. بعضى از علماى محل، ضمن محاسبه خمس، آن را گرفته و خود قبض مى دهند، نظر حضرت عالى چیست؟ و نماینده مسلّم شما را چه طور مى توان شناخت و مطمئن شد که نماینده شما در دریافت خمس است؟

پاسخ:به هر کسى که مى دهید، از او قبض مرجع خود را طلب کنید.

دریافت وجوهات توسط وکیل یک مرجع از مقلدین مراجع دیگر

سؤال410. کسى از مرجعى اجازه اخذ وجوهات و تصرف در قسمتى از آن را دارد، آیا مى تواند از مقلّدین مراجع دیگر هم وجوهات دریافت کند؟

پاسخ:خیر، باید با اجازه از آن مراجع دیگر باشد.

خمس پولى که فقیر بابت زکات و یا ردّ مظالم مى گیرد

سؤال411. پولى که فقیر بابت زکات دریافت کرده اگر از مخارج سالش زیاد بیاید، آیا خمس دارد؟ پولى را که بابت ردّ مظالم گرفته چه طور؟

پاسخ:اگر با گرفتن آن مال دیگر فقیر نباشد، واجب است خمس آن را بدهد.

فروش خانه مورد نیاز براى خریدن مغازه

سؤال412. اگر خانه ام را بفروشم و از پول آن دو باب مغازه خریدارى کنم تا آن ها را اجاره داده و با پول اجاره آن ها، منزل مسکونى اجاره نمایم و بقیه درآمد حاصل از اجاره ى مغازه را صرف تأمین زندگى و احیانا تهیه منزل شخصى نمایم. آیا این مغازه ها سرمایه کسب محسوب مى شود و مشمول خمس است؟

پاسخ:سرمایه محسوب مى شوند و خمس ندارند، (مسأله ى 1401 رساله).

خمس مقبره

سؤال413. براى دفن اعضاى خانواده از درآمد وسط سال مقبره اى مى خرد. آیا جزو مؤونه و مخارج حساب مى شود یا باید خمس آن را بدهد؟

پاسخ:اگر در زمان خرید مورد استفاده قرار گیرد، خمس ندارد و در غیر این صورت سال بعد خمس دارد، (مسأله ى 1399 رساله).

حکم خمس ربا

سؤال414. شخصى مقدارى ربا داده. آیا پول ربا جزو مخارج سال است و خمس ندارد و یا از قبیل اسراف و حرام است و خمس آن را باید بدهد؟

پاسخ:اگر مضطر نبوده، از قبیل دوّم است.

پول مصرف شده در حرام

سؤال415. اگر از درآمد وسط سال صرف حرام کند ـ مثلاً چیز حرامى را بخرد ـ آیا خمس آن را باید بدهد؟

پاسخ:خمس آن را باید بدهد.

ریا در خمس

سؤال416. فردى هنگام دادن خمس، قصد قربت ندارد و آن را به ریا مى دهد امّا بعدا قصد قربت مى کند، آیا خمس، صحیح پرداخت شده است؟

پاسخ:حاکم شرع مى تواند آن را اجازه کند که خمس صحیحا واقع شود.

ذخیره تدریجى وسایل کسب و صنعت

سؤال417. شخصى نزد صنعتگرى کار مى کند هفته اى مقدارى پول به عنوان مزد مى گیرد و گاهى پولى را مشترى ها بر اساس رسم معمول به عنوان شاگردانه مى دهند. مشار الیه براى این که در آینده بتواند روى پاى خود ایستاده و به دیگران محتاج نشود، هر چند وقت یک بار پول هاى جمع آورى شده را در بازار به لوازم صنعتى که بعدا احتیاج پیدا خواهد کرد، مى دهد تا پس از چند سال که استاد مى شود، وسایل مورد نیاز صنعتى را داشته باشد و مستقلاً خود مشغول کار شود. آیا به این ابزار که سال بر آن ها گذشته، خمس تعلّق مى گیرد؟

پاسخ:اگر چاره اى جز ذخیره تدریجى براى ضروریات آینده ندارد، خمس ندارد.

تداخل اسباب وجوب خمس

سؤال418. با توجه به این که خمس به هفت سبب بر انسان واجب مى شود. در صورت اشتراک بعضى از این اسباب یک خمس دادن کافى است؟ مانند این که شخصى هم معدن ذغال سنگ دارد و هم مال حلالش با حرام مخلوط شده و هم بر منافع از معدن ذغال سنگ سال گذشته. آیا شخص مذکور از اموالش یک خمس بدهد کافى است یا یک مرتبه به عنوان استخراج از معدن و یک مرتبه به عنوان اختلاط حرام با حلال و یک مرتبه هم به عنوان این که از کسبش سود اضافه بر مخارج سالش آمده بدهد؟

پاسخ:باید با هر یک سبب، خمس خاصّ به آن با شروط مخصوصه به آن پرداخت شود.

نحوه محاسبه خمس دو شریک

سؤال419. اینجانب با پدرم یک جا کار و کاسبى داریم. به طورى که فرقى بین اموال اینجانب و اموال ایشان وجود ندارد و بنا نیز نداریم که حساب خودمان را از هم دیگر جدا کنیم. اموال ما خمس نیز دارد، لطفا چگونگى مسأله را مرقوم فرمایید.

پاسخ:اگر هر دو توافق در خمس دارید، مجموع اموال را قیمت گذارى کرده و تخمیس و پرداخت کنید و اگر خصوص یکى از دو شریک خمس مى دهد، نسبت به اموال خودش تخمیس صحیح مى کند و آن را پرداخت مى نماید و در اختلاط مخمّس با غیر به وظیفه عمل مى کند.

پولى که کارفرما جهت بازخرید کارگر پرداخت مى کند

سؤال420. کارمند، پولى را هنگام اخراج یا خروج از اداره یا کارگاه به عنوان بازخرید مى گیرد. آیا گرفتن آن جایز است؟ آیا کارفرما خمس پولى را که از این بابت مى دهد، باید پرداخت کند یا خمس ندارد؟

پاسخ:جایز نیست بگیرد، اگر مزد خود را طلب ندارد و یا ضمن قرارداد شرعى شرط نشده است و در هر صورت اگر کارفرما ناچار است پرداخت کند، جزو مؤونه ى او است و خمس ندارد.

نحوه پرداخت خمس محتاط در تقلید

سؤال421. شخصى محتاط بین چند مرجع تقلید مى باشد. وى خمس خود را چگونه باید بپردازد؟

پاسخ:خمس واجبش را به مصرفى برساند که مورد توافق آن ها باشد از حیث کمّ و کیف در مصرف و باید از طرف تمام آن ها هم مأذون باشد.

خمس پولى که بابت معامله سلف پرداخت مى شود

سؤال422. جنسى را به صورت سلف خریدارى کرده ام و پول آن را پرداخته ام ولى پیش از تحویل جنس سال خمسى ام فرا رسیده است، آیا باید خمس پول را بپردازم؟

پاسخ:خیر، خمس ندارد.

خمس پولى که صرف حرام و کارهاى خلاف شأن مى شود

سؤال423. شخصى مقدارى از درآمد سال خود را براى خرید نوارهاى مبتذل و اشیاى غیر ضرورى که در شأن انسان نیست مصرف کرده است، آیا به این پول خمس تعلق مى گیرد؟

پاسخ:بله، خمس دارد.

خمس موادى که با بن کارمندى مى دهند

سؤال424. مواد لازم ـ مانند صابون و پودر لباسشویى و حبوبات ـ که با بن کارمندى به ما مى دهند، اگر از مصرف سال زیاد بیاید آیا خمس دارد؟

پاسخ:بله، خمس دارد.

خمس پول حاصل از بازخرید در صورت نیاز

سؤال425. اینجانب بعد از چند سال کار در یک کارخانه، خود را بازخرید کردم و مبلغى را که به عنوان بازخرید گرفتم، آن را به عنوان مضاربه به کسى داده ام و با سود آن امرار معاش مى کنم و راه دیگرى براى تأمین معاش ندارم، آیا باید خمس مبلغ بازخرید را بدهم؟

پاسخ:خیر، خمس ندارد.

ارشاد کسى که نمى داند خمس در اموال او است

سؤال426. اگر انسان بداند بر گردن شخصى خمس هست امّا خود او نمى داند، آیا لازم است او را ارشاد کند؟

پاسخ:اگر جاهل به حکم نیست، لازم نیست.

تعلّق نگرفتن خمس به چیزى که خمس آن داده شده

سؤال427. خمس مالى را پرداخت کرده. آیا سال بعد هم به آن مال خمس تعلّق مى گیرد؟

پاسخ:اگر یک بار خمس آن مال داده شده، دو مرتبه خمس ندارد.

جواز پرداخت خمس از مال دیگر

سؤال428. آیا خمس مال را باید از خود آن مال پرداخت نمود یا از پول دیگر هم مى شود پرداخت کرد؟

پاسخ:از پول دیگر هم مى تواند بدهد.

خانواده بى بضاعت

سؤال429. از خانواده اى بى بضاعت هستم. آیا خمس به ما تعلق مى گیرد؟

پاسخ:اگر نمى توانید خرج سال خود را تامین نمایید، اگر سر سال پول و یا چیزهایى از مؤونه در خانه زیاد بیاید، مى توانید آن ها را در مخارج مورد نیاز مصرف کنید و خمس ندارد.

پاک شدن اموال صاحبان شغل حرام

سؤال430. آیا کسانى که مالشان مشکوک است ـ مثل تریاک فروشى یا مشروب فروشى ـ اگر خمس مالشان را بدهند و شغلشان را نیز عوض کنند آیا مالشان حلال خواهد شد؟ اگر جواب منفى است تکلیف خانواده هاى آن ها چه مى شود؟

پاسخ:اگر مال حرام یقینى باشد که با دادن خمس اصلاً حلال نمى شود و اگر مخلوط به حرام باشد، به مسأله ى 1427 رجوع شود و در صورت دوم خانواده هاى آنان تکلیفى ندارند.

تأخیر در خمس

سؤال431. آیا مى توان خمس را تأخیر انداخت؟

پاسخ:خیر، مگر این که مبلغ خمس را از اموالش جدا کند و یا با حاکم شرع مصالحه یا استمهال کند. (مسأله ى 1412 رساله).

پرداخت خمس مال حرام یا مال خمس داده نشده

سؤال432. اگر کسى اقدام به خوردن مال غیر مخمس یا حرام کرده مى تواند خودش خمس آن را بدهد؟

پاسخ:اگر مال خمس داده نشده را مصرف کرد، مى تواند خمس آن را بدهد اما در مصرف مال حرام، ضامن است.

حکم کسى که تا به حال خمس نداده

سؤال433. اگر انسان چند سال خمس مالش را نداده باشد، پس از توبه چگونه باید عمل کند؟

پاسخ:اگر از منافع کسب چیزى که به آن احتیاج ندارد خریده و یک سال از خرید آن گذشته، باید خمس آن را بدهد ولى اثاث خانه و چیزهاى دیگر که نیاز داشته و مطابق شأن خود خریده، اگر بداند که از فایده در بین سال خود آن ها را خریده، خمس واجب نیست و اگر نداند، احتیاطا با حاکم شرع مصالحه کند (جهت اطلاع بیشتر به مسأله ى 1415 رساله رجوع شود).

خمس کتاب هاى کتابخانه

سؤال434. آیا کتاب هایى که براى تشکیل کتابخانه خریدارى مى شود خمس دارد؟

پاسخ:اگر معرضیت براى استفاده داشته باشد خمس ندارد و هم چنین اگر مالک خاص نداشته باشد، خمس ندارد

حکم آن چه از سود خمس دار خریده

سؤال435. تکلیف امرار معاش و ساخت خانه اى که از سود سرمایه ى خمس دار استفاده کرده چیست؟

پاسخ:خانه و آن چه را به نحو متعارف به ذمّه تهیه و تصرّف کرده مالک است؛ ولى باید خمسى را که بدهکار شده بپردازد.

عوض شدن عین پولى که خمس ندارد

سؤال436. به پولى که خمس به آن تعلّق نمى گیرد اگر عینش عوض شود خمس دارد یا خیر؟

پاسخ:حکم سابق خود را دارد.

کم نمودن مخارج سالیانه از سود

سؤال437. اگر سرپرست خانواده مثلاً مسافرت باشد و افراد خانواده از غیر درآمد خرج نموده اند که خمس ندارد، ـ مثل ارث ـ و بعد از برگشت از سفر و قبل از سال خمسى، آیا مى تواند مخارج سالیانه ى خانواده و بدهى که دارند از درآمد کم کند و جاى آن اموال برداشته شده را جبران کند؟

پاسخ:مانعى ندارد.

خرید با مال خمس داده شده

سؤال438. اینجانب از یکى از شرکت هاى دولتى که فروشنده ى قطعات ماشین آلات سنگین است، طىّ چند فقره خرید، اجناسى را خریدارى نمودم که طبق آیین نامه ى شرکت آن اجناس فقط به دارندگان ماشین آلات فوق فروخته مى شود. [البتّه همین قطعات تا سال قبل این خرید به طور آزاد فروخته مى شده است] سپس قطعات خریدارى شده را به قیمت بالاترى فروختم. آن موقع این معامله را براى خود توجیه نموده بودم ولى حالا به نظرم درست نمى آید. خمس مبلغ اولیه ى خرید را داده بودم و پول اولیه پاک بوده است. در مراجعه به روحانى محلّ ایشان فرمودند پول اوّلیه را کنار گذاشته و بقیّه ى مال را تخمیس نمایم. حال جهت اطمینان خواهشمندم اینجانب را براى تطهیر مال راهنمایى فرمایید؟

پاسخ:اگر معامله صحیح بوده و از آن سودى برده اید، به سود آن در زاید برمؤونه خمس متعلّق است. (براى روشن شدن حساب به وکیل اینجانب در وجوه شرعیّه مراجعه شود.)

لزوم پرداخت به مجتهد زنده

سؤال439. کسى که بر تقلید از میّت باقى است اگر خمس خود را به دفتر همان مرجع از دنیا رفته پرداخت نماید، برئالذمّه مى شود؟ یا باید به مجتهد زنده پرداخت کند؟

پاسخ:باید به مجتهد زنده جامع الشّرایط بدهد.

جواز تعویض پولِ جدا شده براى وجوه شرعى

سؤال440. پولى را که براى وجوه شرعیّه، جدا و تعیین شده، آیا مى توان آن را مصرف نمود و با پول دیگر عوض کرد؟

پاسخ:اگر مقصود فقط تعویض قبل از مصرف باشد، مانعى ندارد


  نسخه مناسب چاپ | خروجی word | ایمیل | 

 
پاسخ به احکام شرعی

فید سایت

 
موتور جستجوی سایت

تابلو اعلانات

پیوندها

حدیث روز

امیدواری به رحمت خدا

عن ابى ذرالغفارى (رضى اللّه عنه) قال: قال النبى (صلى اللّه عليه و آله‏ و سلّم): قال اللّه تبارك و تعالى:

يابن آدم ما دعوتنى و رجوتنى اغفرلك على ما كان فيك و ان اتيتنى بقرار الارض خطيئة اتيتك بقرارها مغفرة ما لم تشرك بى و ان اخطات حتى بلغ خطاياك عنان السماء ثم استغفرتنى غفرت لك.

اى فرزند آدم هر زمان كه مرا بخوانى و به من اميد داشته باشى تمام آنچه كه بر گردن توست مى‏بخشم و اگر به وسعت زمين همراه با گناه به پيش من آئى، من به وسعت زمين همراه با مغفرت به نزد تو مى‏آيم، مادامى كه شرك نورزى. و اگر مرتكب گناه شوى بنحوى كه گناهت به مرز آسمان برسد سپس استغفار كنى، ترا خواهم بخشيد.



کلیه حقوق مادی و معنوی این پورتال محفوظ و متعلق به حجت الاسلام و المسلمین سید محمدحسن بنی هاشمی خمینی میباشد.

طراحی و پیاده سازی: FARTECH/فرتک - فکور رایانه توسعه کویر -